«Սատանայի ծաղիկը» հայտնաբերվել է․ այն գրեթե չի տեսնում արևի լույս

Գիտնականները Թաիլանդի անտառներում հայտնաբերել են ծայրահեղ տարօրինակ նոր ծաղկավոր բույս, որն իր կյանքի մեծ մասն անցկացնում է գետնի տակ, չունի տերևներ և կանաչ հատվածներ ու չի կատարում սովորական ֆոտոսինթեզ։

Նոր տեսակը ստացել է Thismia daemona անվանումը, իսկ հետազոտողները այն նկարագրել են որպես չափազանց հազվադեպ բույս։

Այն իրականում «սովորական ծաղիկ» չէ

Բույսի ամենատարօրինակ առանձնահատկությունն այն է, որ այն չունի քլորոֆիլ, հետևաբար արևի լույսը չի օգտագործում իր համար սնունդ արտադրելու նպատակով։

Փոխարենը՝ Thismia daemona-ն պատկանում է այսպես կոչված միկոհետերոտրոֆ բույսերին․ այն սննդանյութեր է ստանում սնկերի հետ կապված համակարգի միջոցով։ Այսինքն՝ բույսը բառացիորեն շրջանցում է այն մեխանիզմը, որով մենք սովորաբար պատկերացնում ենք բույսերի կյանքը։

Ամենազարմանալին՝ գիտնականները գտել են ընդամենը մի քանի տասնյակ առանձնյակ

Նոր տեսակը հայտնաբերվել է Թաիլանդի անտառային միջավայրում, և հետազոտողները գնահատում են, որ հայտնի են 50-ից պակաս առանձնյակներ։

Դա նշանակում է, որ բույսն արդեն կարող է լինել խիստ վտանգված՝ հատկապես հաշվի առնելով, որ այն ունի շատ սահմանափակ տարածման միջավայր և կյանքի մեծ մասը թաքնված է անտառային հողի ու տերևների տակ։

Եվ սա դեռ ամենը չէ

2026-ի սեպտեմբերին հայտնաբերված մեկ այլ հազվագյուտ բույս՝ Gastrodia keyiensis-ը, նույնպես գրեթե ամբողջությամբ թաքնված է հողի տակ։ Այն անտերև խոլորձ է, որը հայտնաբերվել է Հնդկաստանի Արունաչալ Պրադեշում։ Բույսը կյանքի որոշ փուլերում ընդհանրապես չի երևում մակերեսին։

Ծաղիկների աշխարհը արագ փոխվում է նաև կլիմայի պատճառով

Royal Botanic Gardens, Kew-ի 2026 թվականի զեկույցը ցույց է տալիս, որ աշխարհի բույսերի ծաղկման ժամանակահատվածները վերջին մոտ մեկ դարում միջինում փոխվել են՝ մոտ 2.5 օր յուրաքանչյուր տասնամյակում։ Այս փոփոխությունները կապված են կլիմայական պայմանների փոփոխության հետ և կարող են խախտել բույսերի ու նրանց փոշոտող միջատների փոխկապակցվածությունը։

Ավելին՝ նոր ուսումնասիրություններից մեկը ցույց է տվել, որ որոշ արևադարձային բույսեր այժմ կարող են ծաղկել ամիսներով ավելի վաղ կամ ուշ, ինչը վտանգավոր է, եթե նրանց փոշոտող միջատների կամ սերմերը տարածող կենդանիների ակտիվության ժամանակը նույն արագությամբ չի փոխվում։

Այսպիսով, գիտնականների համար ծաղիկներն այլևս պարզապես գեղեցիկ բույսեր չեն․ դրանց ծաղկման ժամանակը, ստորգետնյա կյանքը և նույնիսկ սնկերի հետ հարաբերությունները կարող են կարևոր ազդանշաններ տալ Երկրի էկոհամակարգերի փոփոխությունների մասին։

Աղբյուրը՝ ScienceDaily-ի։