Հայերը և ադրբեջանցիներն օբյեկտիվորեն չեն կարող խաղաղ գոյակցության դարերի փորձ ունենալ. իրանագետ

Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը գրում է.

Հայերը և ադրբեջանցիներն օբյեկտիվորեն չեն կարող խաղաղ գոյակցության դարերի փորձ ունենալ, որովհետև ադրբեջանական էթնիկական ինքնությունը սաղմնային վիճակով սկսել է ձևավորվել միայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսից սկսած։

Ընդ որում, այդ նույն ադրբեջանական ինքնության ձևավորումն ընթացել է հայկականի հետ ուղիղ հակադրության ճանապարհով, որտեղ միջէթնիկական արյունալի բախումների և թշնամանքի փուլերը բազմաթիվ են։

Ռևիզիոնիզմով պատմությունը սրբագրել չի կարելի, որովհետև երկու ժողովուրդների «դարավոր բարեկամության» խորհրդային շրջանի առասպելն ավարտվեց հերթական արյունահեղության տևական փուլով։

19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի մեծ մտավորական, բանաստեղծ Միրզա Ալաքբար Սաբիրը, որը դեռևս չգիտեր, որ իր ժողովուրդը կոչվելու է «ադրբեջանցի» և նրան անվանում էր «մահմեդական», թյուրքերենով ստեղծագործություններից մեկում նկարագրում էր հակահայկականության թույնով վարակված այդ ինքնության կայացման փուլերից մեկը՝

Leyk, bu qorxmazlıq ilə, doğrusu,
Ay dadaş, vallahi, billahi, tallahi,
Harda müsəlman görürəm, qorxuram!..

Bisəbəb qorxmayıram, vəchi var:
Neyləyim axır, bu yox olmuşların
Fikrini qan-qan görürəm, qorxuram,
Qorxuram, qorxuram, qorxuram!..

«Բայց, այս անվախության հետ մեկտեղ, իրապես,
Ո՜վ, եղբա՛յր, երդվում եմ Աստծով, Բարձրյալով, Արարչով,
Որտեղ մահմեդական (կարդա՝ ադրբեջանցի) եմ տեսնում, վախենում եմ...

Անտեղի չէ վախս, պատճառ ունի այն.
Ախր, ի՞նչ անեմ, այս կործանվածների մտքում
Արյուն-արյուն եմ տեսնում, վախենում եմ,
Վախենում եմ, վախենում եմ, վախենում եմ...»: