Մամուլ
1 տարի առաջ - 07:50 30-09-2025
Երրորդ ժամկետի գայթակղությունը՝ վտանգ պետականության համար. Փաստ
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Հայաստանի նորագույն պատմության մեջ միշտ առաջնային է եղել մեկ ուժի կամ մեկ անձի ձեռքում իշխանության չափազանց երկար կենտրոնացման կանխումը։ Այդ իսկ պատճառով երրորդ ժամկետով իշխանության վերարտադրման արգելքի «սահմանը» քաղաքական մշակույթի կարևոր նվաճում էր, որը պաշտպանում էր պետական ինստիտուտների կենսունակությունը և ժողովրդավարական մրցակցությունը։
Այսօր երրորդ ժամկետի մասին խոսակցությունները վտանգավոր են ոչ թե անձերի, այլ հենց համակարգի համար։ Երբ վերարտադրության նպատակը դառնում է սոսկ իշխանության պահպանումը, ոչ թե երկրի զարգացումը, սկսվում է վստահության կորուստ՝ թե՛ ներսում, թե՛ դրսում։ Մրցակցային դաշտը նեղանում է, քաղաքական գործընթացը վերածվում է վարչական ռեսուրսի ցուցադրության, իսկ հասարակության ձայնը՝ ձևականության։
Հատկապես մտահոգիչ է իշխող կուսակցության ներսում անցկացվող ընտրությունների հանդեպ առաջացած կասկածը։ Քվեաթերթիկների տարողունակության կամ ուղիղ եթերի անսպասելի ընդհատումների պատմությունները խարխլում են վստահությունը և կասկածի տակ են դնում ապագա ընտրությունների արդարությունը։ Նման ֆոնին նոր Սահմանադրության նախաձեռնությունը ընկալվում է ոչ թե որպես բարեփոխում, այլ արտաքին զիջումների գործիք։ Ավելին, եվրոպական ինտեգրման մասին բարձրագոչ խոստումները մնում են դատարկ խոսքեր՝ առանց հստակ քայլերի ու ճանապարհային քարտեզի։ Այս ամենը խորացնում է անվստահությունը և ցույց տալիս, որ քաղաքական օրակարգը հաճախ ծառայում է ոչ թե պետությանը, այլ իշխանության պահպանմանը։
Երրորդ ժամկետը վտանգ է նաև քաղաքացիական ազատությունների համար. իշխանության պահպանման մղումը սովորաբար բերում է ճնշումների ուժեղացմանը, իսկ դա խեղդում է նախաձեռնողականությունը և վանում ներդրողներին։
Հետևաբար, Հայաստանի համար կենսական է պահպանել իշխանության բնական փոփոխությունը՝ որպես պետության ապահովագրություն։ Անհրաժեշտ են թափանցիկ ընտրություններ, անկախ վերահսկող մարմիններ և լայն հանրային քննարկումներ՝ սահմանադրական փոփոխությունների ու արտաքին ուղղությունների շուրջ։ Միայն այսպես հնարավոր կլինի պահպանել ազգային արժեքներն ու պետականության կայունությունը՝ խուսափելով երկարատև իշխանավարման ծանր հետևանքներից։
Հայաստանի նորագույն պատմության մեջ միշտ առաջնային է եղել մեկ ուժի կամ մեկ անձի ձեռքում իշխանության չափազանց երկար կենտրոնացման կանխումը։ Այդ իսկ պատճառով երրորդ ժամկետով իշխանության վերարտադրման արգելքի «սահմանը» քաղաքական մշակույթի կարևոր նվաճում էր, որը պաշտպանում էր պետական ինստիտուտների կենսունակությունը և ժողովրդավարական մրցակցությունը։
Այսօր երրորդ ժամկետի մասին խոսակցությունները վտանգավոր են ոչ թե անձերի, այլ հենց համակարգի համար։ Երբ վերարտադրության նպատակը դառնում է սոսկ իշխանության պահպանումը, ոչ թե երկրի զարգացումը, սկսվում է վստահության կորուստ՝ թե՛ ներսում, թե՛ դրսում։ Մրցակցային դաշտը նեղանում է, քաղաքական գործընթացը վերածվում է վարչական ռեսուրսի ցուցադրության, իսկ հասարակության ձայնը՝ ձևականության։
Հատկապես մտահոգիչ է իշխող կուսակցության ներսում անցկացվող ընտրությունների հանդեպ առաջացած կասկածը։ Քվեաթերթիկների տարողունակության կամ ուղիղ եթերի անսպասելի ընդհատումների պատմությունները խարխլում են վստահությունը և կասկածի տակ են դնում ապագա ընտրությունների արդարությունը։ Նման ֆոնին նոր Սահմանադրության նախաձեռնությունը ընկալվում է ոչ թե որպես բարեփոխում, այլ արտաքին զիջումների գործիք։ Ավելին, եվրոպական ինտեգրման մասին բարձրագոչ խոստումները մնում են դատարկ խոսքեր՝ առանց հստակ քայլերի ու ճանապարհային քարտեզի։ Այս ամենը խորացնում է անվստահությունը և ցույց տալիս, որ քաղաքական օրակարգը հաճախ ծառայում է ոչ թե պետությանը, այլ իշխանության պահպանմանը։
Երրորդ ժամկետը վտանգ է նաև քաղաքացիական ազատությունների համար. իշխանության պահպանման մղումը սովորաբար բերում է ճնշումների ուժեղացմանը, իսկ դա խեղդում է նախաձեռնողականությունը և վանում ներդրողներին։
Հետևաբար, Հայաստանի համար կենսական է պահպանել իշխանության բնական փոփոխությունը՝ որպես պետության ապահովագրություն։ Անհրաժեշտ են թափանցիկ ընտրություններ, անկախ վերահսկող մարմիններ և լայն հանրային քննարկումներ՝ սահմանադրական փոփոխությունների ու արտաքին ուղղությունների շուրջ։ Միայն այսպես հնարավոր կլինի պահպանել ազգային արժեքներն ու պետականության կայունությունը՝ խուսափելով երկարատև իշխանավարման ծանր հետևանքներից։
Ամենից շատ դիտված
19:30 Մարմարիկում մերժել են ԿԳՄՍՆ-ի 2000-ական դրամները, վարչական ղեկավարը հայտարարում է՝ դպրոցի փակում թույլ չենք տա
19:27 Գեղարքունիքում «BMW»-ի վթարի հետևանքով հիվանդանոց տեղափոխված 26-ամյա կինը մահացել է
12:40 Մաղթում եմ, որ բոլոր ծնողները զգան այս երանությունը. Վահան Քերոբյան
13:52 Որտե՞ղ ա գրած, որ Ադրբեջանը սահման ա բացելու. ընդամենը ՀՀ տարածք եք հանձնում Ադրբեջանին. սա ճակատագրական հարց ա. Էդգար Ղազարյան
18:36 Հայկավանի 20-ամյա բնակչուհու տնից հափշտակել են 16 հազար ԱՄՆ դոլար, ոսկյա զարդեր և բջջային հեռախոս
13:10 Երևանի Բուդաղյան փողոցի բնակիչները դիմում են ՀԷՑ ժամանակավոր կառավարիչ Ռոմանոս Պետրոսյանին
13:20 Փաշինյանն ընդունել է Եվրոպական հանձնաժողովի շրջակա միջավայրի հարցերով հանձնակատարին
15:10 Սրիկայություն է ասելը, թե Հոկտեմբերի 27-ը ձեռնտու էր Ռոբերտ Քոչարյանին. այդ օրն անձնական ողբերգություն էր. Լևոն Քոչարյան
18:00 Հոկտեմբերի 27-ը կբացահայտվի, երբ ճշմարտությունը քննիչի Աստվածը դառնա
12:10 Մենք մտադրություն չունեինք մնալ օկուպացված երկիր․ Ալիև
Ձեզ գուցե հետաքրքրի
Կապ
սոց․ ցանցեր
Կայքում հրապարակված նյութերը պարտադիր չէ, որ արտահայտեն oragir.news-ի խմբագրության տեսակետը: