«Նեմեսիսի» հերոսները․ Հակոբ Մելքումով

Ապրիլի 25-ին մայրաքաղաք Երևանի սրտում հանդիսավոր բացվեց «Նեմեսիս» հուշակոթողը, որը հավերժացնում է հայ վրիժառուների հիշատակը։ Այս իրադարձությունը իրարանցում է առաջացրել Թուրքիայում։ Արձանի հանդիսավոր բացումից օրեր անց Անկարան պահանջել է ապամոնտաժել հուշարձանը, իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ այդ արձանի կանգնեցումը Երևանում համարում է սխալ որոշում։



1919 թվականին Երևանում տեղի ունեցավ Հայ հեղափոխական դաշնակցության 9-րդ ընդհանուր ժողովը, որի ժամանակ որոշում կայացվեց իրագործել «Նեմեսիս» գործողությունը Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Արմեն Գարոյի ղեկավարությամբ։ Գործողության օպերատիվ ղեկավարությունն ու նյութական ապահովությունը հանձնարարավեց Շահան Նաթալիին և Գրիգոր Մերջանովին։ Նշվել էր Ցեղասպանության հանցագործների 650 անուն, որոնցից առանձնացվել էին 41 գլխավոր հանցագործները։

Oragir.News-ն իր ընթերցողներին է ներկայացնում «Նեմեսիս» գործողության հերոսներին։

Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչ համարվող թուրք պարագլուխներից միայն Էնվեր փաշան էր խուսափել հայ վրիժառուների արդարադատությունից։ Սակայն հայի՝ արդարություն տենչող հոգին հանգիստ լինել չէր կարող․․․



1921 թ․, Միջին Ասիա․․․

40-ամյա Էնվեր փաշան՝ Օսմանյան Թուրքիայի ռազմական գործերի նախարարը, որ 1919 թ․ հեռական կարգով թուրքական դատարանի կողմից մահապատժի էր դատապարտվել, անցել էր Միջին Ասիա, որտեղ գլխավորում էր բասմաչների գործողությունները։

Թեև Էնվեր փաշայի սպանությունը «Նեմեսիս» գործողության հատուկ հանձնարարականով չկազմակերպվեց, սակայն այս անգամ էլ խիզախ արցախցի ռազմիկը՝ Հակոբ Մելքումով, ռազմի դաշտում լուծեց իր ժողովրդի վրեժը։

Էնվեր փաշան ու Հակոբ Մելքումովը հանդիպել են 2 անգամ։ Նախ՝ Սարիղամիշի կռվում, սակայն Էնվերին հաջողվում է մազապուրծ փախչել, ընդ որում՝ նրան փրկում են թուրքական բանակում ծառայող հայ զինվորները։ Բայց երկրորդ հանդիպումը ճակատագրական էր։



Հակոբ Մելքումյանը 1919 թ․ նշանակվում է Թուրքեստանյան դիվիզիայի առաջին բրիգադի հրամանատար, մասնակցում Բուխարայի գրավմանը և բասմաչների խմբերի ոչնչացնամը։ Ահա այստեղ էլ նրանք երկրորդ անգամ հանդիպեցին։

Հակոբ Մելքումովը պատմել է․ «Բախտն ինձ ժպտաց, մի անգամ ևս հնարավորություն տվեց ուղղելու Էնվերին ոչնչացնելու հարցում թույլ տված ճակատագրական սխալս»։

Հետախուզությամբ նրա տեղը պարզվում է, բայց հենց այդ պահին հրամանատարությունից Մելքումովը նամակ է ստանում։ Մոսկվան պահանջում էր Էնվերին կենդանի բռնել։ Հրամանատարը ծրարը վերադարձնում է և զգուշացնում՝ դուք ինձ չեք գտել։ Ապա կանչում է հետախուզության հրամանատարին և ասում․ «Էնվերն ինձ պետք է միայն մեռած»։

Կռվի թեժ պահին բասմաչների զորքը խուճապի է մատնվում։ Էնվերն առանց խալաթի ու ոտաբոբիկ փախչում է սարերը։



«Չե՜ս փախչի, արյունարբո՛ւ, քո խղճին իմ ժողովրդի արյունն է»,- երդվել է Մելքումովը։

Սա հայոց վրեժխնդրության հերթական շողարձակումն էր։