Սահմանազատման նոր արարը. «անկլավների վերադարձ» ու էլ ավելի անպաշտպան վիճակ

Հայաստանն ու Ադրբեջանը պայմանավորվել են սկսել պետական սահմանի սահմանազատման համալիր աշխատանքները հյուսիսային հատվածից․

2025 թ. հունվարի 16-ին Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության սահմանին տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև պետական սահմանի սահմանազատման և սահմանային անվտանգության հարցերով հանձնաժողովի և Ադրբեջանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության միջև պետական սահմանի սահմանազատման պետական հանձնաժողովի տասնմեկերորդ հանդիպումը՝ Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի և Ադրբեջանի Հանրապետության փոխվարչապետ Շահին Մուստաֆաևի նախագահությամբ: Հանդիպման ընթացքում կողմերը շարունակել են մտքերի փոխանակությունը սահմանազատման աշխատանքների հետագա իրականացման համար սահմանագծի հատվածների/հատվածամասերի հերթականության հարցի շուրջ և համաձայնության են եկել սկսել պետական սահմանի սահմանազատման համալիր աշխատանքները հյուսիսային հատվածից՝ Հայաստանի Հանրապետության, Ադրբեջանի Հանրապետության և Վրաստանի սահմանների հատման կետից, այնուհետև հարավային ուղղությամբ՝ հյուսիսից հարավ մինչև Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության սահմանը Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ: Կողմերը քննարկել են սահմանազատման աշխատանքների իրականացման կարգի վերաբերյալ համապատասխան ուղեցույցների նախագծերը, պայմանավորվել են աշխատանքային կարգով համաձայնեցնել հաջորդ հանդիպման անցկացման ամսաթիվն ու վայրը:

Մասնավորապես, այստեղ կա առանցքային մի հարց՝ կապված այսպես կոչված «անկլավ-էքսկլավների» հետ, որոնք գտնվում են Տավուշում․Բաքուն բարձրաձայնել է այդ մասին, պաշտոնական Երևանն էլ փաստացի ընդունել է: Հետևաբար հարց է առաջանում՝ հյուսիսից հարավ սկզբունքը արդյոք նշանակո՞ւմ է, որ, օրինակ, գործընթացը չի «իջնի ներքև», մինչև տեղի չունենա նաև այսպես կոչված «անկլավ-էքսկլավների» հարցի լուծումը՝ հյուսիսային՝ Տավուշի հատվածում:

Չմոռանանք նշել նաև, որ հյուսիսային հատվածը հանդիսանում է միակ հատվածը, որտեղ պահպանվում են նախապատերազամական ամրությունները, ուստի հյուսիսային շրջանում սահմանազատման հետևանքը դառնում է էլ ավելի թույլ սահմանը: Այս հարցը էական է, որովհետև հասկանալի է, որ դա լինելու է սահմանագծման ու սահմանազատման գործընթացի ամենաբարդ ու խնդրահարույց հարցերից մեկը: Դրանից կարող են բխել նաև մի շարք այլ հարցեր՝ կապված կենտրոնական, հարավային և ըստ էության հարավարևմտյան սահմանային գոտիների հետ, որտեղ ևս կան «անկլավ-էքսկլավային» հանգամանքներ:

Առավել մանրամասն՝ տեսանյութում․