Արցախն անլրջացնում է ընդդիմության նախաձեռնությունը

Արցախի իշխանությունները չեն լիազորում ՀՀ իշխանություններին՝ որոշելու Արցախի ճակատագիրը։ «Տասնամյակներ շարունակ զրկանքների ու տառապանքների հիմնական կրողը Արցախի ժողովուրդն է, և մեր ճակատագիրը որոշելու լիազորություն որևէ մեկին չենք տվել»։ Այս մասին հունիսի 1-ին Կիպրոսում ասել է Արցախի ԱԺ նախագահը Կիպրոսի Հայոց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդի հետ հանդիպման ժամանակ։ Այս հայտարարությամբ՝ Արցախի իշխանությունը ակնարկում է, որ նաև ՀՀ իշխանություններին չի լիազորում հանդես գալ Արցախի ժողովրդի անունից։ Արցախի ԱԺ նախագահը նաև ընդգծում է՝ «Արցախը երբեք չի լինի Ադրբեջանի կազմում և դրա շուրջ ցանկացած քննարկում մեզ համար անընդունելի է։ Դա մեր կարմիր գիծն է»։

Հայ-ադրբեջանական բանակցությունների ամենագլխավոր թեման Արցախի հարցն է։ Արցախի իշխանությունը, ոչ ոքի լիազորություն չտալով, լեգիտիմության դեֆիցիտ է ստեղծում։ Եթե բանակցողները խաղաղության պայմանագիր ստորագրեն, ապա այն լեգիտիմ չի լինի, քանի որ Արցախը ոչ ոքի լիազորություն չի տվել։ Եթե բանակցային գործընթացում ՀՀ իշխանությունը հարկադրված զիջումներ անի, ապա արցախցիները չեն ճանաչի դրանք։ Այս հիմքով ՀՀ վաղվա իշխանությունը կարող է վերստին բարձրացնել Արցախի ազատության հարցը։ Հետևաբար՝ Արցախի դիրքորոշումն ապագայամետ նպատակ է հետապնդում և իրականության հետ կապ չունի։

Առաջին հայացքից՝ Արցախի և ՀՀ ԱԺ ընդդիմության դիրքորոշումները նույնական են։ Սակայն Արցախի դիրքորոշումը գործնականում անլրջացրել էր հունիսի 3-ին ԱԺ արտահերթ նիստ հրավիրելու ընդդիմության նախաձեռնությունը։ Նույնիսկ եթե ՀՀ ԱԺ-ն հայտարարի, որ «Արցախը չի լինելու Ադրբեջանի կազմում», միևնույն է՝ ՀՀ բանագնացները չեն կարող հայ-ադրբեջանական բանակցություններում քննարկել Արցախի ճակատագիրը, առավել ևս՝ պնդել, որ Արցախը չի լինելու Ադրբեջանի կազմում, քանի որ Արցախի իշխանությունները Արցախի հարցը քննարկելու լիազորություն ոչ ոքի չեն տվել, այդ թվում՝ ՀՀ իշխանություններին։

Կասկած կա՝ իբր Արցախի իշխանությունների դիրքորոշումը թելադրված է ՌԴ-ի կողմից։ ՌԴ-ն Արցախում մնալու և տնօրինելու անթաքույց ցանկություն ունի։ Իսկ խաղաղության պայմանագրով նախատեսվելու է Արցախում ՄԱԿ-ի խաղաղապահներ տեղակայել։ Հետևաբար՝ ՌԴ-ն Արցախի միջոցով փորձելու էր ձգձգել բանակցային գործընթացը, որից դուրս է մղվել ուկրաինա-ռուսական պատերազմի և ՌԴ-ի նկատմամբ միջազգային պատժամիջոցների հետևանքով։ Կարճ ասած՝ Արցախը ՀՀ բանագանցներին լիազորություն չի տալիս, որ բանակցությունները ձգձվեն։ Ինչքան շատ ձգձգվեն, ՌԴ-ն այնքան երկար կմնա Արցախում, իսկ ացախահայությունը համբերությամբ կսպասի միջազգային հանրության կողմից Արցախի ճանաչմանը։