Հայ ժողովուրդն է որոշում իր զարգացման ուղղությունը․ Պուտինը՝ Փաշինյանին

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հանդիպում է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Զրույցը տեղի է ունեցել Բիշքեկում՝ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի շրջանակում։

Ռուսական կողմից հանդիպմանը մասնակցել են Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահի տեղակալ, Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի ռուսական կողմի նախագահ Ալեքսեյ Օվերչուկը, ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Մաքսիմ Օրեշկինը, ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ, նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը, նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովը, տրանսպորտի նախարար Անդրեյ Նիկիտինը, էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլյովը, Անասնաբուժական և բուսասանիտարական վերահսկողության դաշնային ծառայության («Ռոսսելխոզнадзор») ղեկավար Սերգեյ Դանկվերտը, «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրեն, վարչության նախագահ Օլեգ Բելոզյորովը և «Ռոսատոմ» պետական ատոմային էներգետիկ կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը։

Վ. Պուտին. Հարգելի՛ Նիկոլ Վովայի, սիրելի՛ բարեկամներ։ Շատ ուրախ եմ ձեզ տեսնելու համար։
Եվ, նախևառաջ, ուզում եմ ընդգծել ամենակարևորը և հենց դրանից էլ սկսել. մենք միշտ հանդես ենք եկել և հանդես ենք գալիս Հայաստանի հետ բարեկամական, փոխշահավետ հարաբերությունների զարգացման օգտին՝ ռազմավարական գործընկերության և դաշնակցային հարաբերությունների սկզբունքների հիման վրա։

Մենք ելնում ենք այն հանգամանքից, որ դա համապատասխանում է հայ ժողովրդի հիմնարար շահերին, Ռուսաստանի հիմնարար շահերին և, ես արդեն չեմ կրկնի՝ մենք Ձեզ հետ այդ մասին բազմիցս նշել ենք, համապատասխանում է նաև այն պատմական արմատներին, որոնք կապում են մեր երկու ժողովուրդներին։

Ռուսաստանը Հայաստանի Հանրապետության հիմնական առևտրատնտեսական գործընկերն է՝ շուրջ 30 տոկոս մասնաբաժնով, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսության մեջ խոշոր ներդրողը։ Ընթացիկ տարվա առաջին կիսամյակում ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 2,5 միլիարդ դոլար։

Իրականացվում են փոխշահավետ ծրագրեր արդյունաբերության և գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության, խաղաղ ատոմի, տրանսպորտի և թվային տնտեսության ոլորտներում։

Ռուսական ընկերությունները Հայաստանի բյուջեի խոշորագույն հարկատուներից են, ստեղծում են աշխատատեղեր, փոխանցում ժամանակակից տեխնոլոգիաներ և ամրապնդում երկրի էներգետիկ անվտանգությունը։

Կցանկանայի նաև նշել այն հարցերը, որոնք մենք Ձեզ հետ արդեն բազմիցս քննարկել ենք՝ կապված Հայաստանի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու հայտարարված մտադրության հետ։ Մենք այս թեմային բազմիցս անդրադարձել ենք թե՛ հեռախոսազրույցների, թե՛ անձնական հանդիպումների ընթացքում։

Դուք լավ գիտեք Ռուսաստանի դիրքորոշումը. Հայաստանի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու ձգտումը երկրի և ժողովրդի բնական ու օրինական իրավունքն է։ Հայաստանը ինքնիշխան պետություն է, և հայ ժողովուրդն է որոշում իր զարգացման ուղղությունը։

Սակայն դա, անկասկած, բարդություններ է ստեղծում Եվրասիական տնտեսական միության կազմում Հայաստանի հետագա գտնվելու համար և սպառնում է զրոյացնել Հանրապետության առավելությունները Եվրասիական տնտեսական միության շուկայում, ինչպես նաև խզել ձևավորված առևտրային շղթաները։

Մինչդեռ Եվրասիական ինտեգրացիոն գործընթացներին ավելի քան 10 տարի մասնակցելու ընթացքում Հայաստանի ՀՆԱ-ն գրեթե եռապատկվել է. 2015 թվականին այն կազմում էր 10,6 միլիարդ դոլար, իսկ 2025 թվականի արդյունքներով՝ 29,2 միլիարդ դոլար՝ համենայնդեպս, ըստ մեր վիճակագրության։

Եվրասիական տնտեսական միության երկրներ արտահանումը տասնապատկվել է։ Այսօր միության շուկային բաժին է ընկնում Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության շուրջ 36 տոկոսը։

Հետևաբար, իհարկե, երկրի հետագա քաղաքական և տնտեսական ուղու ընտրության վերաբերյալ պետք է հստակ արտահայտվի Հայաստանի ժողովուրդը։ Սակայն, ինչպես մենք արդեն ասել ենք, կարևոր է նաև բացառապես օբյեկտիվորեն, առկա իրողությունների հիման վրա մոտենալ համապատասխան քայլերի ընդունմանը։
Եվ ևս մեկ անգամ կրկնում եմ՝ մենք հարգանքով կընդունենք հայ ժողովրդի ցանկացած ընտրություն։ Ինչպես կորոշի Հայաստանը, այնպես էլ կլինի։

Բայց մենք պետք է մեր առևտրատնտեսական քաղաքականությունը համապատասխանեցնենք այդ հնարավոր որոշումներին, և կցանկանայինք խնդրել Ձեզ՝ հնարավորինս արագ հստակեցնել այդ հարցը։

Ես հիշում եմ, որ Դուք հրապարակայնորեն հայտարարել էիք, որ անհրաժեշտ եք համարում հետագայում այդ հարցով հանրաքվե անցկացնել։ Ես Ձեր այդ դիրքորոշմանը աջակցեցի Եվրասիական տնտեսական միության պետությունների ղեկավարների վերջին գագաթնաժողովում։ Ես ուղղակիորեն նշել էի, որ վարչապետ Նիկոլ Վովայի Փաշինյանը հրապարակայնորեն հայտարարել է այդ մասին, և խնդրել էի նաև գործընկերներին աջակցել այդ մոտեցմանը։

Եվ որքան արագ մենք այս հարցում հստակություն մտցնենք, այնքան լավ, որովհետև մեզ նույնպես անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչպես զարգացնենք հարաբերությունները Հայաստանի հետ, առաջին հերթին՝ տնտեսական ոլորտում։
Որոշ հարցերում՝ ասենք, գյուղատնտեսական արտադրանքի կարգավորման, տեխնիկական տարբեր նորմերի և ստանդարտների կարգավորման հարցերում, Եվրասիական տնտեսական միության և Եվրամիության կանոնակարգերը բացարձակապես չեն համընկնում։

Մենք բազմիցս բախվել ենք դրան։ Դեռ այն ժամանակ, երբ մեր հարաբերությունները Եվրոպայի հետ քիչ թե շատ նորմալ էին, եվրոպացիների հետ ինչ-որ փոխզիջումների շուրջ պայմանավորվելու փորձերը ոչ մի արդյունքի չհանգեցրին, ընդհանրապես ոչ մի արդյունքի։

Նրանք բավական կոշտ բանակցողներ են, բավական համառ։ Եվ այդպես էլ մենք չկարողացանք լուծել գրեթե որևէ հարց։
Մի օր, հավանաբար, այնուամենայնիվ ստիպված կլինենք նաև դա անել՝ հաշվի առնելով թե՛ մեր տնտեսության, թե՛ եվրոպական տնտեսության հիմնարար շահերը և որոշ ոլորտներում դրանց փոխլրացնող բնույթը։

Հուսով եմ՝ այս բոլոր ճգնաժամային երևույթները երբևէ կանցնեն։ Բայց նույնիսկ երբ դրանք անցնեն… Երբ մենք Եվրոպայի հետ լավ հարաբերություններ ունեինք, պայմանավորվելը շատ դժվար էր։

Եվ այս առումով միանգամայն որոշակիորեն խնդիրներ կառաջանան՝ կապված Հայաստանի տարածքով եվրոպական ապրանքների մեր շուկա մուտք գործելու, ծառայությունների և այլ հարցերի հետ։

Այստեղ հազարավոր հարցեր կան։ Մենք կցանկանայինք հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունենալու այս ոլորտում։
Հուսով եմ՝ հիմա մենք Ձեզ հետ հանգիստ, բարեկամական և գործնական մթնոլորտում կքննարկենք այս բոլոր հարցերը։