Բառարանային «հեղաշրջում»․ ինչպես է ԿԿՀ֊ն սրբագրում վարչապետի ատելության խոսքը

Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը հերթական անգամ ապացուցեց, որ Հայաստանում անկախ հռչակված պետական կառույցները վերածվել են քաղաքական իշխանության վարքագծի սրբագրման և արդարացման գրասենյակների: 2026 թվականի մայիսի 26-ի N 11/2026/Վ/Վ որոշմամբ հանձնաժողովը, Մարիամ Գալստյանի նախագահությամբ, մերժել է Ավետիք Չալաբյանի դիմումի հիման վրա վարույթի հարուցումը՝ պաշտոնապես օրինականացնելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից հանրային հարթակներից հնչեցրած ագրեսիվ հռետորաբանությունը:



ԿԸՀ այս փաստաթղթի ամենացնցող և աբսուրդային հատվածը վերաբերում է նրան, թե ինչպես է հանձնաժողովը փորձում վերաձևակերպել հայերենի բառապաշարն ու հասկացությունները: Ըստ ԿԿՀ֊ի պաշտոնական մեկնաբանության՝ Ն. Փաշինյանի կողմից քաղաքական հակառակորդների հասցեին հնչեցրած «կզացնել», «չոքացնել» և «սատկացնել» արտահայտությունները չեն պարունակում ֆիզիկական բռնության սպառնալիք:

Հանձնաժողովը պնդում է, որ այդ բառերը վերաբերում են ոչ թե բռնությանը, այլ «օրենքով սահմանված պատասխանատվության ենթարկելուն»: Եթե առաջնորդվենք այս տրամաբանությամբ, ապա «Արդի հայերենի բացատրական բառարանը» պետք է շտապ փոփոխության ենթարկվի, իսկ իրավապահ մարմիններն ու դատարաններն իրենց պաշտոնական որոշումներում «օրենքի ուժով պատժել» ձևակերպման փոխարեն պետք է սկսեն օգտագործել «սատկացնել» տերմինը:



Որոշման մեջ ԿԿՀ֊ն արձանագրում է, որ դիմակավորված անձանց կողմից Ն. Փաշինյանի հասցեին հնչել են վիրավորական արտահայտություններ (օրինակ՝ «ինքը սուկա ա»), ուստի վարչապետի կիրառած պատասխան հայհոյանքներն ու սպառնալիքները եղել են «համարժեք»:



Այստեղ ծագում է հիմնավոր հարց. երկրի ղեկավարի վարքագծի և էթիկայի կանոնների նշաձողը երբվանի՞ց է հավասարեցվում փողոցային հայհոյանքների մակարդակին: Պետական բարձրաստիճան պաշտոնյան, ով տնօրինում է հանրային ռեսուրսներ և ունի իշխանական լծակներ, պարտավոր է դրսևորել քաղաքական զսպվածություն, այլ ոչ թե առաջնորդվել «ակն ընդ ական» փողոցային սկզբունքով: Ավելորդ է նույնիսկ հիշեցնել, որ հարյուրավոր շարքային քաղաքացիներ նմանատիպ խոսքերի համար այսօր ենթարկվում են իրական քրեական պատասխանատվության, ինչը փաստում է երկրում առկա ակնհայտ երկակի ստանդարտների մասին:

Ի դեպ, Հանձնաժողովը շրջանցել է Վարքագծի կանոնագրքի 61-րդ և 62-րդ կետերի ակնհայտ խախտումները, որոնք պահանջում են պաշտոնատար անձանցից պահպանել քաղաքական չեզոքություն և զսպվածություն, հատկապես նախընտրական շրջանում:

Վարչապետի պաշտոնն ու դրա ընձեռած հանրային հարթակները օգտագործվել են քաղաքական հակառակորդներին ահաբեկելու և նախընտրական քարոզչության նպատակով: ԿԿՀ֊ն գտել է, որ Փաշինյանի խոսքը չի անդրադարձել այլ պաշտոնատար անձանց վարքագծին, հետևաբար չեզոքության խախտում չկա:



Հանձնաժողովն արդարացնում է այս վարքագիծը՝ այն որակելով որպես «նախընտրական շրջանում տարաբնույթ կարծիք արտահայտելու ազատություն», որն իբր անհրաժեշտ է ժողովրդավարական հասարակությունում:

Ղեկավարվելով «Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի մասին» օրենքի համապատասխան հոդվածներով՝ ԿԿՀ֊ն կայացրել է իրավական տեսանկյունից ամոթալի մի որոշում: Մերժելով վարույթի հարուցումը՝ հանձնաժողովը ցույց տվեց, որ իշխանության բարձրագույն օղակների համար էթիկայի և վարքագծի կանոններ գոյություն չունեն։

Այս որոշմամբ հանձնաժողովը կանաչ լույս վառեց հանրային խոսքում ատելության, սպառնալիքների ու հաշվեհարդարի կոչերի համար։ Պետական կառույցը պաշտոնապես թույլատրեց նման բառամթերքի օգտագործումը՝ արդարացնելով քաղաքական հակառակորդներին վախեցնելու խոսույթը։

Հասմիկ Մովսիսյան