Արամ Խաչատրյան և Էռնեստ Հեմինգուեյ․ մի հանդիպման պատմություն

1960-ին Խաչատրյանը հրավիրված է եղել հեղինակային համերգներով հանդես գալու Կուբայում՝ ղեկավարելու Հավանայի սիմֆոնիկ նվագախումբը: Հյուրանոցի նախասրահում էլ պատահաբար հանդիպել է գրող Հեմինգուեյին, վերջինս էլ բաց չի թողել Խաչատրյանին՝ տիկնոջ հետ իր առանձնատուն հրավիրելու հնարավորությունը: Խաչատրյանը, լինելով Հեմինգուեյի մեծ երկրպագուն, իհարկե, առաջարկը սիրով ընդունել է: Հանդիպումից նա հետագայում հիշել է, որ Հեմինգուեյը խոր հոգեբան է, ով հայացքից ու առաջին խոսքից կարողանում է հասկանալ, թե ինչպիսի մարդ է իր առջև կանգնած: Հեմինգուեյն ասել է, որ Խաչատրյանի երաժշտության միջոցով փորձում է ճանաչել Հայաստանը: Եվ նրա երաժշտությունից ենթադրել է, որ Հայաստանը աշխարհի գեղեցկագույն երկրներից է:

Հանդիպումն անցել է ջերմ մթնոլորտում: Երկար զրույցից պարզ է դարձել, որ ոչ միայն Խաչատրյանն է երկրպագել Հեմինգուեյին, այլ նաև Հեմինգուեյը՝ Խաչատրյանին: Հանդիպման անմիջականության մասին փաստում է մի դրվագ: Հյուրասիրած սնկով ապուրը Խաչատրյանի կինը՝ Նինա Մակարովան շատ է հավանել, Հեմինգուեյն առաջարկել է երկրորդ բաժինը: Սակայն պարզվել է, որ ապուրն արդեն վերջացել է, Հեմինգուեյն էլ իր ափսեի ապուրը լցրել է Խաչատրյանի կնոջ ափսեի մեջ:

Հանդիպմանը Խաչատրյանը նշանավոր գրողին Խորհրդային Միությունում հյուրընկալվելու հրավեր է արել, որը նա սիրով ընդունել է, սակայն չի հասցրել գալ:

Հեմինգուեյը, ցավոք, ներկա չի գտնվել Խաչատրյանի համերգին, քանի որ ավարտին է հասցնելիս եղել իր գրքերից մեկը: Փոխարենը ներկա է եղել Հեմինգուեյի կինը՝ Մերին: Համերգից հետո Խաչատրյանին փոքրիկ երկտող է ուղարկել, որում նշել է, որ այդ երեկո երկու հրաշք է տեղի ունեցել Հավանայում, առաջինը՝ Խաչատրյանի ղեկավարությամբ բոլորովին այլ կերպ հնչող Հավանայի սիմֆոնիկ նվագախումբը, իսկ երկրորդը՝ Խաչատրյանի «Երկրորդ սիմֆոնիա»-ն:
Համերգին ներկա է եղել նաև երկրի նախագահ Ֆիդել Կաստրոն, նաև Չե Գևարան: