Ց տեսություն. Իշխանությունը որպես հավատքի ձև․ քաղաքականն ընդդեմ կրոնականի

Իշխանությունը միշտ էլ ունեցել է հավատքի բնույթ։ Այն երբեք ամբողջությամբ չի հիմնվել միայն հարկադրանքի, օրենքի կամ վարչական վերահսկողության վրա։ Ոչ մի իշխանություն երկար չի դիմանում, եթե իրեն չեն հավատում։ Այդ հավատքը՝ գիտակցված թե անգիտակցական, դառնում է քաղաքական համակարգի հոգևոր հենարանը։ Եթե կրոնական հավատքը կապված է աստվածայինի հետ, ապա քաղաքական հավատքը կապված է մարդկայինի՝ պետության, առաջնորդի կամ գաղափարի հետ։ Բայց մեխանիզմները նույնն են․ խորհրդանիշներ, արարողություններ, լեզվի սրբացում, և «հերետիկոսների»՝ այլախոհների, մերժում։

Ժամանակակից պետություններում իշխանությունը հաճախ ձևավորում է իր սեփական «եկեղեցին»՝ քարոզչական հարթակներով, խորհրդանշական լեզվով և ծեսերով։ Դրանք նույնքան հուզական են, որքան կրոնական ծեսերը։ Օրինակ՝ առաջնորդի կերպարը դառնում է սրբապատկեր, նրա խոսքերը՝ դավանանք, իսկ իշխանության քննադատությունը՝ մեղք։ Քաղաքացին ոչ թե մտածում է, այլ հավատում է, ոչ թե պահանջում է հաշվետվություն, այլ պաշտում կամ ատում։ Քաղաքական հավատքն այստեղ դառնում է հույզերի համակարգ, ոչ թե գաղափարների դաշտ։

Հայաստանի ներկա իրականությունը նույնպես ցույց է տալիս, թե որքան խորը է քաղաքական հավատքի այս տարրը։ Տարիներ շարունակ ձևավորվել է իշխանության մի տեսակ հավատացյալ զանգված, որի համար քաղաքականությունը բարոյական կատեգորիա չէ, այլ կրոնական պատկանելիություն։ Երբ մարդիկ ասում են՝ «մենք հավատում ենք այս առաջնորդին», դա բառացիորեն կրոնական արտահայտություն է։ Այդ հավատքը հաճախ ուժեղ է նույնիսկ փաստերից ու փորձառությունից։

Մանրամասները՝ տեսանյութում․