Ռուսները հրահրեցին, որ վրաց արքան ու հայ մելիքներն ապստամբեն, ապա հանձնեցին նրանց թուրքերին. Արտակ Մաղալյան

Գևորգ Էմին-Տերյանի հեղինակային «Բաստիոն» հաղորդաշարի տաղավարում հյուրընկալվել է Պատմության ինստիտուտի, Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող, պատմագիտության թեկնածու Արտակ Մաղալյանը:

Պատմաբանը խոսել է Արցախի Խամսայի մելիքությունների, դրանց ծագման, անվան նշանակության, կառուցվածքի, կառավարման առանձնահատկությունների, տարածված պատժատեսակների, մելիքների փոխհարաբերությունների, Խորհրդային Հայաստանում թեմայի ոչ բավարար ուսումնասիրության, Դավիթ Բեկի ապստամբության, սեփական պատմությունից հրաժարման անընդունելիության մասին:

Արտակ Մաղալյանը մանրամասներ է ներկայացրել Փանահ խանի՝ մելիք Շահնազարի աջակցությամբ Շուշիում հաստատվելու ուշագրավ պատմությունից և մյուս մելիքների դեմ սկսված պատերազմից:

«Այստեղ մենք գործ ունենք քաղաքական սիմբիոզի վառ օրինակի հետ: Փաստորեն մելիք Շահնազարը Փանահ խանի գալուց հետո կարողանում է ազատվել մելիքների անխուսափելի վրիժառությունից, որովհետև չորսով վաղ թե ուշ նրան հաղթելու էին: Իսկ Փանահ խանն էլ կարողանում է հաստատվել Շուշիում, և իմ կարծիքով՝ Դաշտային Ղարաբաղում նրա իշխանությունը երկար կյանք չուներ»,- ասում է պատմաբանը:

Ըստ Մաղալյանի՝ այս սիմբիոզի հետևանքով մենք ունենում ենք առաջին ոչ հայկական իշխանությունը Արցախի տարածքում, Արցախի մելիքությունների իշխանապետությունը խարխլվում է, և մենք ստանում ենք մեր հայկական հողի վրա առաջին այլացեղ և այլակրոն պետական կազմավորումը՝ ի դեմս Ղարաբաղի խանության՝ իր երեք խաներով:

Այս և այլ ուշագրավ հարցերի շուրջ ամբողջական զրույցը՝ տեսանյութում:

Գևորգ Էմին-Տերյան