Վահանաձև գեղձի հորմոնները սինթեզվում են միայն մեկ նյութի մասնակցությամբ՝ յոդի։ Եթե օրգանիզմը բավարար քանակով յոդ չի ստանում, կամ հակառակը՝ ստանում է չափից ավելի, հորմոնների արտադրությունը խանգարվում է, և դա հանգեցնում է վահանաձև գեղձի տարբեր հիվանդությունների։
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Հայաստանի տարածքի մեծ մասը էնդեմիկ յոդի դեֆիցիտի գոտի է։ Պատճառներից գլխավորն այն է, որ Հայաստնում հողի և ջրի մեջ յոդի քանակությունը քիչ է, իսկ սննդային կանաչիների, մսի, կաթնամթերքի մեջ յոդի պարունակությունը գրեթե աննշան է:
Այս պատճառներից ելնելով բնակչությունը հիմնականում կախված է երկու աղբյուրից՝ յոդացված աղ և ներմուծվող ծովային արտադրանք։
Չնայած այդ հետազոտություններին՝ էնդոկրինոլոգներ Նաիրա Գոգյանն ու Գրետա Մուրադյանը Oragir.News-ի հետ զրույցում ասացին, որ իրականում իրավիճակը այլ է։
Մասնագետները նշեցին, որ կերակրի աղը յոդացվում է։ Մեր ժողովուրդը չափից ավելի աղ է օգտագործում, աղով պատրաստվում է հաց, որը շատ է սպառվում։ Արդյունքում որոշների մոտ նույնիսկ գերդոզավորում է լինում, որը կարող է ակտիվացնել աուտոիմուն հիվանդությունները։
Այսինքն՝ յոդի պակասն ու ավելցուկը՝ երկուսն էլ վտանգավոր են։ Եթե յոդը քիչ է՝ գեղձը չի արտադրում բավարար հորմոններ, որի արդյունքում առաջանում է ` հոգնածություն ու դանդաղ նյութափոխանակություն, մաշկի չորություն, սառնության զգացում, մազաթափություն, քաշի ավելացում։ Եթե շատ են, ապա կարող են խախտվել գեղձի ինքնակարգավորումը և ակտիվանալ աուտոիմուն պրոցեսները: