Թափոններն աճել են, հարկերը՝ ևս. ինչպես է արտադրության ծավալների ընդլայնումն ազդել ԶՊՄԿ ցուցանիշների վրա

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի» (ԶՊՄԿ) կողմից հրապարակված վերջին հաշվետվությունները թույլ են տալիս հստակ պատկերացնել այն տնտեսական և արտադրական մեխանիզմը, որի շնորհիվ ընկերությունը վերագտավ իր առաջատար դիրքը երկրի խոշորագույն հարկատուների ցանկում։ Թվաբանությունը պարզ է. արդյունահանման ընդլայնումն ու թափոնների 30.2% բնականոն աճը ուղղակիորեն կրկնապատկել են պետությանը վճարվող հարկերը՝ հասցնելով դրանք ռեկորդային 41.6 միլիարդ դրամի։

Ըստ ընկերության պաշտոնական Կայուն զարգացման հաշվետվության, կոմբինատում թափոնների ծավալների 30.2% աճը ոչ թե անարդյունավետության, այլ արտադրական հզորությունների կտրուկ ավելացման հետևանք է։ Հաշվետու ժամանակահատվածում արդյունահանված լեռնային զանգվածի ծավալներն ավելացել են 38%-ով։

Հանքարդյունաբերության մեջ արդյունահանման ծավալի նման ընդլայնումը ենթադրում է ավելի մեծ քանակությամբ հանքաքարի մշակում, ինչն իր հերթին ինքնաբերաբար բերում է երկու կարևոր հետևանքի.

Բնապահպանական ճնշման և թափոնների (պոչերի) ծավալային ավելացման և թողարկվող պատրաստի արտադրանքի (պղնձի և մոլիբդենի խտանյութի) կտրուկ աճի։

Հենց արտադրանքի ծավալային այս թռիչքն էլ հիմք հանդիսացավ ֆինանսական ցուցանիշների կտրուկ փոփոխության համար։ Ըստ ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի հրապարակած 2026 թվականի առաջին կիսամյակի տվյալների՝ ԶՊՄԿ-ն պետբյուջե է փոխանցել 41.6 միլիարդ դրամի հարկեր և տուրքեր:

Եթե համադրենք նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի հետ, երբ կոմբինատը վճարել էր շուրջ 20.37 միլիարդ դրամ, ապա արձանագրված բացարձակ աճը կազմում է ավելի քան 21.2 միլիարդ դրամ։ Տոկոսային արտահայտությամբ հարկերն ավելացել են 104.2%-ով՝ կրկնապատկվելով ընդամենը մեկ տարում։

Նախորդ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը զիջել էր իր առաջատար հորիզոնականը՝ տեղը զիջելով առևտրային հսկաներին (օրինակ՝ Mobile Centre Art-ին) և բանկային ոլորտի ներկայացուցիչներին (Արդշինբանկ): Սակայն 2026-ի առաջին կիսամյակում իրականացված արտադրական այս տեմպն ու միջազգային շուկայում մետաղների բարձր գները թույլ տվեցին ԶՊՄԿ-ին կրկին գլխավորել 1000 խոշոր հարկատուների ցանկը:

Այսպիսով, հաշվետվության թվաբանությունը փաստում է՝ թափոնների և արդյունահանման 30-38% աճը դարձավ այն «գինը», որի շնորհիվ ընկերությունն ապահովեց հարկերի 104% թռիչքային աճ՝ վերահաստատելով իր կարգավիճակը՝ որպես Հայաստանի տնտեսության թիվ մեկ շարժիչ ուժ։ Հասմիկ Մովսիսյան