Պլանավորված դադա՞ր, թե՞ թուրքական պահանջ․ ինչու է Մեծամորի ԱԷԿ-ը 5 ամսով կանգնում

Մեծամորի ատոմակայանը ապրիլից 5 ամսով դուրս կգա էներգահամակարգից: Այս մասին իր վերջին ասուլիսում հայտարարեց Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը՝ չհամաձայնելով այն պնդումների հետ, թե ատոմակայանը «անսովոր երկար ժամկետով» է դուրս բերվելու շահագործումից:

Ըստ նրա՝ խոսքը պլանավորված երկարատև դադարի մասին է, ինչը հանրության շրջանում մտահոգություն է առաջացրել: Գաղտնիք չէ, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը առիթը մշտապես բաց չեն թողնում՝ պնդելու, որ Հայաստանն ատոմակայանի կարիք չունի, իսկ հայկական ԱԷԿ-ը տարածաշրջանի այլ երկրների և հատկապես իրենց համար վտանգներ է ստեղծում։ Դա է նաև պատճառը, որ ցանկացած երկրաշարժի ժամանակ թուրքակական մամուլում հայտնվում են Մեծամորի ատոմակայանի վտանգավոր լինելու վերաբերյալ հրապարակումներ:

Այս ամենի ֆոնին Հայաստանում մտահոգություններ կան, որ Մեծամորի ԱԷԿ-ի աշխատանքը Թուրքիայի պահանջով է կանգ առնելու:

Էներգետիկ փորձագետ Արթուր Ավետիսյանը Oragir.News-ին հայտնեց, որ գործընթացը նախապես ծրագրված է և նպատակ ունի երկարաձգելու ատոմակայանի շահագործման ժամկետը. «Խոսքն ատոմակայանի փակման մասին չէ, այլ նախատեսված, ժամանակացույցով սահմանված՝ մոտ հինգ ամսվա ժամանակավոր դադարի մասին: Դա նորմալ գործընթաց է, անհանգստանալու ոչինչ չկա: Այդ աշխատանքներն իրականացվում են, որպեսզի հնարավոր լինի երկարաձգել կայանի շահագործման ժամկետը ևս առնվազն 10 տարով՝ մինչև 2036 թվականը, և ապահովել դրա անվտանգ ու անխափան աշխատանքը: Շատ կարևոր է, որ ձևակերպումներում բոլորը զգույշ լինեն»:

Փորձագետը վստահեցնում է, որ ԱԷԿ-ի աշխատանքի դադարը չի հանգեցնի էլեկտրաէներգիայի պակասի: Նրա գնահատմամբ՝ Հայաստանի էներգահամակարգն ունի բավարար և նույնիսկ ավելցուկային հզորություններ՝ փոխարինելու ժամանակավորապես կանգնող բլոկի արտադրանքը:

«Եթե խոսում ենք էլեկտրաէներգիայի արտադրության մասին, Հայաստանը խնդիր չի ունենալու: Մենք ունենք Երևանի ջերմաէլեկտրակայանները, Հրազդանի 5-րդ բլոկը, Որոտանի և Սևանի հիդրոկասկադները, ինչպես նաև արևային և փոքր հիդրոկայաններ: Խնդիրն ավելի շատ ճիշտ կառավարման և դիսպետչերական կարգավորման տիրույթում է: Բոլոր հնարավորությունները կան, որպեսզի այդ հինգ ամսվա ընթացքում և նաև երկարաժամկետ հեռանկարում համակարգը կայուն աշխատի»,- վստահեցնում է նա:

Արձագանքելով պնդումներին, թե Հայաստանին մեծ ատոմակայան պետք չէ՝ Ավետիսյանն ասում է, որ Հայաստանը պետք է հասկանա, թե ինչ ուղի է ուզում որդեգրել: Ըստ նրա՝ եթե գոյատևման ճանապարհով ենք գնում, ապա ատոմակայան իսկապես պետք չէ, իսկ եթե ձգտում ենք լինել ինքնաբավ, ավելցուկային հզորություն ունեցող պետություն, որի շնորհիվ կարելի է նաև արտահանել էլեկտրաէներգիա, հզոր կայան ունենալն անհրաժեշտություն է:

Արթուր Ավետիսյանն անդրադառնում է նաև հարևան երկրների քննադատություններին` ուշադրություն հրավիրելով այն բանին, որ Մեծամորի ատոմակայանի անվտանգության վերաբերյալ միջազգային ամենաբարձր գնահատականը տվել է Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը՝ ՄԱԳԱՏԷ-ն:

«Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից Մեծամորի վերաբերյալ քարոզչությունը նոր չէ. դա շարունակվում է դեռ 1995 թվականից: Բայց անվտանգության ամենագրագետ և անաչառ գնահատականը տվել է ՄԱԳԱՏԷ-ի ղեկավարությունը, որը տեղում ուսումնասիրություններից հետո հայտարարել է, որ կայանը համապատասխանում է անվտանգության պահանջներին: Այդ գնահատականից ավելի բարձր միջազգային չափանիշ պարզապես չկա: Անվտանգության մասով պատասխանն արդեն տրված է»,- նշում է նա:

Փորձագետը կարևորում է նաև նոր ատոմակայանի կառուցման ռազմավարական հարցը՝ այն համարելով Հայաստանի երկարաժամկետ էներգետիկ անվտանգության առանցքային ուղղություններից մեկը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:

Մերի Հակոբյան

Oragir.News Մերի Հակոբյան