Նախկին գերիները վախի մթնոլորտում են ապրում․ Լապշինը՝ ադրբեջանական գերության մասին

Բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինը ֆեյսբուքյան էջում գրում է․

«Հիմա ես կասեմ մի տհաճ բան, որը հաստատ ձեզ դուր չի գա: Որոշ հայ գերիների մասին։ Ոչ թե նրանց, ովքեր այժմ Բաքվում են, այլ նրանց մասին, ովքեր վաղուց են տուն վերադարձել փոխանակման արդյունքում։ Ես շփվել եմ նրանցից շատերի հետ, բացառությամբ 1-2-ի, բոլորը վախեցած էին, պասիվ և շփոթված։
Դուք կհարցնեք՝ ինչո՞ւ էի շփում փնտրում նախկին գերիների հետ։ «Ադրբեջանական նպատակների իրավաբանական բանկ» ստեղծելու համար։ Ոչ բառացի իմաստով, ես դիպուկահար կամ մարդասպան չեմ, և ես երբեք չեմ խախտում օրենքը: Խոսքն ադրբեջանցի պաշտոնյաների բանկի մասին է (դատախազներ, քննիչներ, ոստիկաններ և այլք), որոնք հանցագործություններ են կատարել գերիների դեմ և մասնակցել են կտտանքների, ծաղրի և անօրինական դատավարությունների։ Այնուհետև այդ տեղեկատվությունը գնում է Եվրոպայի Խորհուրդ, տարբեր իրավաբանական կազմակերպություններ՝ ադրբեջանցիներին պատասխանատվության ենթարկելու համար։ Խոսքն անհատական պատժամիջոցների, Եվրամիություն մուտքի արգելքի և բանկային հաշիվների արգելափակման մասին է։

Եվ բացի այդ, ադրբեջանցի պաշտոնյաներին, դատախազության, ոստիկանության և հատուկ ծառայությունների աշխատակիցներին անհրաժեշտ է «ստվերից» հանել և նրանց անունները, դեմքերը և նրանց հանցագործությունների մասին տեղեկությունները հրապարակային դարձնել։ Օրինակ՝ 2020 թվականին ընդդիմադիրների հետ միասին ինձ հաջողվեց հասնել Հայաստանում Բելառուսի ներկայիս դեսպան Ալեքսանդր Կոնյուկին անցանկալի անձանց ցուցակում ընդգրկմանը։ Հենց նա է կարգադրել 2017-ին ինձ հանձնել Ադրբեջանին՝ Արցախ (Լեռնային Ղարաբաղ) այցելելու համար։ Այժմ դեսպան Կոնյուկը՝ Բելառուսի նախկին գլխավոր դատախազը, պատժամիջոցների տակ է Եվրամիության, ԱՄՆ-ի, Կանադայի և Ավստրալիայի կողմից:
Ահա թե ինչի համար է անհրաժեշտ «նպատակների բանկը»: Ցավոք, մոտ մեկուկես տասնյակ նախկին հայ գերիներից, որոնց ես հանդիպել եմ ադրբեջանական գերության մեջ գտնվելու մասին տեղեկություններ հավաքելու համար, միայն մեկ մարդ է որոշել գործել։ Մնացածի աչքերում կար վախ, մտահոգություն, որ ադրբեջանցիները կգտնեն իրենց հենց Երևանում ու կսպանեն։ Թշնամու դեմ պայքարելու զրոյական պատրաստակամություն: Վերջ, մենք մերը հետ ենք վերցրել, մեզ հանգիստ թողեք, ահա թե ինչ եմ լսել նրանցից։ Ես չէի կարող հավատալ, որ շփվում եմ մարտական սպաների հետ, անկեղծ ասած: Իմ բոլոր բացատրությունները, որ ես էլ եմ եղել ադրբեջանական գերության մեջ, նույնիսկ նույն բանտում, որ ինձ էլ են ծեծել ու խոշտանգել ձեզ նման, ամեն ինչ անօգուտ էր։ Նրանք կախում էին աչքերն ու լռում։ Ես նրանց ասում էի, որ դուք զինվորներ եք, իսկ նախկին զինվորներ չեն լինում, և ձեր՝ գերի ընկնելու փաստը ոչինչ չի փոխում։ Ես նրանց բացատրել եմ, որ գերության մեջ գտնվելը պետք է դիտարկել որպես ադրբեջանական պետության ներսում տեղեկատվություն հավաքելու առաքելություն։ Զինվորները հարցնում էին՝ ինչ կարող են այնտեղ հավաքել, չէ՞ որ բանտում են։ Հարցնում էի՝ ովքե՞ր են ձեզ հարցաքննել, ի՞նչ էին դատավորների և դատախազի անունները, ովքե՞ր էին այլ խցերում, երբ ձեզ տանում էին հարցաքննության՝ չէ՞իք նայում ձեր շուրջը։ Զինվորները լռում էին՝ ասելով, որ չգիտեն, չեն հիշում։

Ինչո՞ւ եմ ես ամեն ինչ մանրամասն հիշում և ոտնահարում ալիևյան ռեժիմը նույնիսկ տարիներ անց։ Հիշողությունս այլ կերպ է դասավորված: Ինձ բազմիցս հարցրել են տարբեր երկրներում, որտեղ ես հանդիպել եմ քաղաքական գործիչների հետ, ելույթ եմ ունեցել համալսարաններում, շփվել եմ լրագրողների և իրավապաշտպանների հետ՝ «Ալեքսանդր, Դուք միա՞կ տուժողն էիք, ինչո՞ւ Ձեր կողքին Ալիևի ռեժիմից տուժած մյուս անձինք չկան»։ Այն ժամանակ ես բացատրում էի, որ, իհարկե, մենակ չեմ, տուժել են հազարավոր, տասնյակ հազարավոր մարդիկ։ Պարզապես ինչ-որ մշակութային սահմանափակումների և առանձնահատկությունների պատճառով մարդիկ պատրաստ չեն պայքարել, նրանք ձեռքերը ծալել են, գլուխները խոնարհել և նախընտրում են լռել»։