Գենետիկները հերքել են Հերոդոտոսի՝ հայերի բալկանյան ծագման մասին վարկածը

Գենետիկները ուսումնասիրել են 57 հայերի միջուկային ԴՆԹ-ն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայերի ժողովրդագրական պատմությունը։ Գիտնականները հերքել են հայերի նախնիների բալկանյան ծագման մասին Հերոդոտոսի առաջադրած վարկածը։ Ընդհակառակը, ուսումնասիրողները հաստատեցին անցյալի դիտարկումներն այն մասին, որ ժամանակակից հայերին գենետիկորեն մոտ մարդիկ այդ տարածաշրջանում ապրել են դեռևս բրոնզի դարում: Այս մասին հաղորդվում է American Journal of Human Genetics ամսագրում հրապարակված հոդվածում։

Հայերի պատմությունը վաղուց գրավել է հետազոտողների ուշադրությունը։ Սա հիմնականում պայմանավորված է նրանով, որ մենք ունենք իրենց առաքելական եկեղեցին, այբուբենը և լեզուն, որը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի առանձին ճյուղին:

Ավելի վաղ հին հույն պատմիչ Հերոդոտոսի դիտարկումների շնորհիվ վարկած էր առաջադրվել, որ հայերի նախնիները Կովկաս են տեղափոխվել Բալկաններից և մասնավորապես Թրակիայից։ Այս հնարավորությունը հետագայում մատնանշվել է որոշ լեզվաբանների կողմից: Այնուամենայնիվ, ժամանակակից ապացույցները ցույց են տալիս, որ գենետիկորեն նման բնակչություն այս տարածաշրջանում ապրել է առնվազն բրոնզի դարում: Ավելին, ժամանակակից հայերի նախնիների մի զգալի մասը, ըստ ամենայնի, բնակվել է Հայկական լեռնաշխարհում դեռ նեոլիթյան դարաշրջանում։

Դուբլինի Թրինիթի քոլեջից Անահիտ Հովհաննիսյանը ինը երկրների գիտական ​​կազմակերպությունների գործընկերների հետ ներկայացրել է հայերի ժողովրդագրական պատմության հետագա հետազոտությունների արդյունքները։ Դրա համար գիտնականները ուսումնասիրել են մարդկանց 34 ամբողջական գենոմ, որոնց նախնիների չորս սերունդներն իրենց համարում էին հայ ժողովրդի ներկայացուցիչներ։ Նրանց թվում են եղել հինգ սասունցիներ։

Այս գենոմների ուսումնասիրությունը հաստատել է, որ Հերոդոտոսը սխալվում էր, երբ ասում էր, որ հայերի նախնիները գաղթել են Բալկանյան թերակղզուց։ Ժամանակակից հայերը բավականին միատարր բնակչություն են։ Միայն սասունցիներն էին մի փոքր տարբերվում վերլուծված մյուս խմբերից։ Ըստ երևույթին, դա պայմանավորված է նրանով, որ այս ենթապոպուլյացիայի ժողովրդագրական պատմության մեջ որոշակի մեկուսացում է եղել: Գիտնականները ոչ մի նշան չեն գտել, որ սասունցիները կարող էին ասորական ծագում ունենալ, ինչպես նշված է հին աղբյուրներում։

Գենետիկան նաև հաստատեց, որ ժամանակակից հայերի նախնիների մի մասը ապրել է Կովկասում դեռևս նեոլիթյան դարաշրջանում, ինչպես նախկինում հաղորդվում էր հնագույն գենոմների լայնածավալ ուսումնասիրության շրջանակներում: Սակայն ժամանակակից հայերը դեռևս գենետիկորեն նկատելիորեն տարբերվում էին այս շրջանի բնակչությունից, որն այստեղ ապրել է մինչև ուշ բրոնզի դարի սկիզբը։