ՄԱԿ-ի կոմիտեն Ադրբեջանից և Բելառուսից պահանջել է փոխհատուցում վճարել Ալեքսանդր Լապշինին․ օտարերկրացիները կարող են ազատ մուտք գործել Արցախ

ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն որոշում է կայացրել՝ ի պաշտպանություն լրագրող և բլոգեր, Իսրայելի քաղաքացի Ալեքսանդր Լապշինի, որով Բելառուսին և Ադրբեջանին պատասխանատու է ճանաչել Լապշինի հետապնդման համար։

Համաձայն որոշման՝ Բելառուսն իրավունք չուներ նրան հանձնել մի պետության, որտեղ նրան կարող էին խոշտանգել և սպասել։ Միջազգային դատարանը նաև կոչ է արել երկու պետություններին 180 օրվա ընթացքում համապատասխան փոխհատուցում տրամադրել Լապշինին։

Միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Սիրանուշ Սահակյանն Oragir.news-ի հետ զրույցում անդրադառնալով որոշմանն ասաց, որ այս որոշումը չափազանց կարևոր է նաև մեզ համար, քանի որ Լապշինին հետապնդել են Արցախի տարածք մուտք գործելու համար։

«Այս որոշմամբ արձանագրվել է, որ դա անօրինական է և խախտում է մարդու իրավունքները։ Այսինքն, օտարերկրացիները կարող են ազատ, իրենց իրավունքների շրջանակներում մուտք գործել աշխատել , լուսաբանել և այլն»։

Հիշեցնենք, որ բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Մինսկում բերման են ենթարկել 2016 թվականի դեկտեմբերի 15-ի գիշերը։ Ձերբակալման պատճառը եղել է Ադրբեջանի իշխանությունների խնդրանքը, որը նախկինում Լապշինին միջազգային հետախուզում էր հայտարարել «Պետական սահմանի մասին» օրենքը և միգրացիոն օրենսգիրքը խախտելու համար։

Ինչպես հաղորդում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները, դա պայմանավորված է Լապշինի Լեռնային Ղարաբաղ կատարած այցերով։ Լապշինի անունը Բաքվի իշխանությունների սեւ ցուցակում է հայտնվել 2011թ. սակայն 2015 թվականի հունիսին, ինչպես հայտնում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները, Լապշինը Վրաստանի տարածքով Ադրբեջան է մտել ուկրաինական անձնագրով։

Իսրայելի ԱԳՆ-ն, ինչպես նաև ՌԴ ԱԳՆ-ն անհաջող փորձեցին կանխել Լապշինի արտահանձնումն Ադրբեջան։ 2017 թվականի փետրվարի 7-ին Ալեքսանդր Լապշինին հատուկ չվերթով Մինսկից տեղափոխեցին Բաքու։
2017 թվականի հուլիսի 20-ին Ալեքսանդր Լապշինը Բաքվի ծանր հանցագործությունների դատարանի կողմից դատապարտվել է երեք տարվա ազատազրկման՝ Լեռնային Ղարաբաղ այցելելու համար։

Լապշինին մեղադրանք է առաջադրվել պետական սահմանն ապօրինի հատելու և Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը խախտելու կոչերի համար։ Լապշինի նկատմամբ Բաքվի դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2017 թվականի օգոստոսի 14-ին։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ներում է շնորհել Ալեքսանդր Լապշինին։

Սեպտեմբերի 14-ին նա արտաքսվել է Իսրայել։ Իսրայել վերադառնալուց հետո Լապշինն իր բլոգում պատմել է, թե ինչպես է իրեն «սպանել Բաքվի բանտում»։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) Մեծ պալատը, ի պատասխան ադրբեջանական կողմի բողոքի, ուժի մեջ է թողել ՄԻԵԴ-ի մայիսի 20-ի որոշումը, որով Ադրբեջանի իշխանությունները մեղավոր են ճանաչվել անօրինական. ձերբակալություն, խոշտանգումներ և սպանության փորձ Բաքվի Լապշին բանտում. Դատարանը Բաքվին պարտավորեցրել է իսրայելցի Լապշինին 30 հազար եվրոյի չափով դրամական փոխհատուցում վճարել։