ԱՄՆ-ն և Իրանը խաղաղության մասին համաձայնագիր են ստորագրել. պատժամիջոցները կվերանան, Հորմուզի նեղուցը կբացվի

ԱՄՆ կառավարությունը չորեքշաբթի պաշտոնապես հրապարակել է Իրանի հետ ձեռք բերված Իսլամաբադի փոխըմբռնման հուշագրի ամբողջական տեքստը, որը բաղկացած է 14 կետից և միտված է բոլոր ճակատներում, այդ թվում՝ Լիբանանում, ռազմական գործողությունների անհապաղ և մշտական դադարեցմանը։

Փաստաթուղթը նախատեսում է ռազմավարական նշանակություն ունեցող Հորմուզի նեղուցի վերաբացում, ինչպես նաև Իրանի կողմից բարձր հարստացված ուրանի և այլ միջուկային նյութերի պաշարների չեզոքացում՝ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության վերահսկողության ներքո։

Իր հերթին Վաշինգտոնը պարտավորվում է 30 օրվա ընթացքում վերացնել Իրանի դեմ կիրառվող ծովային սահմանափակումները, ազատել սառեցված ակտիվներն ու ֆինանսական միջոցները, արտոնություններ տրամադրել իրանական նավթի և նավթամթերքների արտահանման համար, ինչպես նաև տարածաշրջանային գործընկերների հետ իրականացնել առնվազն 300 միլիարդ դոլարի վերակառուցման և տնտեսական զարգացման ծրագիր։

Այս մասին հաղորդում է CNN-ը՝ նշելով, որ փաստաթղթի հրապարակմանը նախորդել էր հուշագրի գաղտնիության շուրջ ծավալված հանրային քննարկումների և դժգոհությունների ալիքը։

Հուշագիրը նախատեսում է 60-օրյա բանակցային փուլ, որի ընթացքում կողմերը պետք է համաձայնեցնեն վերջնական պայմանները։ Հետագայում այդ համաձայնագիրը պետք է հաստատվի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի պարտադիր բանաձևով։

Սպիտակ տունը նաև հայտարարել է, որ եթե Թեհրանը կատարի ստանձնած պարտավորությունները, ԱՄՆ-ն պատրաստ կլինի շարունակել տնտեսական սահմանափակումների մեղմացման գործընթացը՝ նպաստելով Իրանի տնտեսական զարգացմանը։

Հուշագրի առաջին կետի համաձայն՝ ԱՄՆ-ն, Իրանը և նրանց դաշնակիցները պարտավորվում են անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները բոլոր ճակատներում, այդ թվում՝ Լիբանանում, և ապագայում զերծ մնալ միմյանց դեմ ուժի կիրառումից կամ դրա սպառնալիքից։

2-րդ կետով կողմերը վերահաստատում են միմյանց ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ հարգանքը, ինչպես նաև ներքին գործերին չմիջամտելու հանձնառությունը։

3-րդ կետը սահմանում է, որ վերջնական համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները պետք է ավարտվեն առավելագույնը 60 օրվա ընթացքում՝ փոխադարձ համաձայնությամբ երկարաձգելու հնարավորությամբ։

4-րդդ կետը վերաբերում է Իրանի նկատմամբ ծովային սահմանափակումների վերացմանը, իսկ 5-րդը՝ Հորմուզի նեղուցում նավագնացության անվտանգության ապահովմանը ու ականազերծման աշխատանքների իրականացմանը։

6-րդ կետով նախատեսվում է Իրանի վերակառուցման համար առնվազն 300 միլիարդ դոլարի ներդրումային և տնտեսական ծրագիր, իսկ 9-րդ կետը վերաբերում է Իրանի նկատմամբ գործող պատժամիջոցների փուլային վերացմանը։

8-րդ կետով Իրանը վերահաստատում է, որ չի ձգտի ձեռք բերել կամ արտադրել միջուկային զենք, իսկ հարստացված միջուկային նյութերի պաշարների հարցը կլուծվի ԱԷՄԳ-ի վերահսկողությամբ։

9-րդ կետը նախատեսում է ստատուս քվոյի պահպանում մինչև վերջնական համաձայնագրի ստորագրումը, 10-րդը՝ իրանական նավթի արտահանման համար ֆինանսական և առևտրային արտոնությունների տրամադրում։

11-րդ կետը վերաբերում է Իրանի սառեցված ակտիվների ազատմանը, 12-րդը՝ վերահսկողական հատուկ մեխանիզմի ստեղծմանը, իսկ 13-րդը սահմանում է վերջնական համաձայնագրի շուրջ փուլային բանակցությունների մեկնարկի պայմանները։

Վերջին՝ 14-րդ կետը նախատեսում է, որ վերջնական համաձայնագիրը պետք է հաստատվի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի համապատասխան պարտադիր բանաձևով։

Թամարա Քալանթարյան