Մշակույթ
3 տարի առաջ - 20:38 12-06-2023
Հայ լեզուն տունն է հայուն. Մուշեղ Իշխանի ծննդյան օրն է
Սփյուռքում ազգապահպանության համար և ուծացման, ձուլման դեմ պայքարող ամենասկզբունքային ու նվիրյալ գործիչներից էր բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, քննադատ, հրապարակախոս և մանկավարժ Մուշեղ Իշխանը։
Այսօր սփյուռքահայ գրող Մուշեղ Իշխանի հիշատակի օրն է։
Մուշեղ Իշխանը ծնվել է 1914 թ. Թուրքիայի Անկարայի նահանգի Սիվրիհիսար գյուղաքաղաքում: 1915-ին բազում հայ ընտանիքների նման Ճենտերեճյանների գերդաստանը տարագրվում է: Սակայն նրանց հաջողվում է փախուստի տարիներն անցկացնել ծննդավայրից ոչ շատ հեռու: Մուշեղի հորը թուրքերը դաժանորեն ծեծում են, և նա մեռնում է տարագրության մեջ:
Թեև Մուշեղը ծնողների առաջնեկն էր, ի սկզբանե, հոր նախաձեռնությամբ նրան որդեգրել էր ավագ եղբայրը, որը զավակ չէր ունենում: Ճակատագիր էր երևի․ երկատված էր նրա գոյությունը, հոգին: Նա երկու մայր ունեցավ, երկու հայրենիք: Հարազատ մայրը եղբոր` Գևորգի և քրոջ` Հուշիկի հետ Դամասկոսից մեկնեց Հունաստան, այնտեղից էլ Խորհրդային Հայաստան. «Այսպես վերջացավ մեր կյանքին ներքին տռամը: Հիմա եղբայրս և քույրս ընտանիք կազմած` կապրին մայր հայրենիքին մեջ, իսկ ես Սփյուռքի զավակ եմ: Նորեն երկու մայր և երկու վիճակ` նույն արյունը կրող հարազատներու համար: Այս անգամ տռամը ընտանեկան չէ, այլ ազգային»:
Ճակատագիրը Մուշեղ Իշխանին ամենատարբեր ափերը նետեց․․․ Բեյրութ, Բելգիա, ապա կրկին Բեյրութ․․․ Ի վերջո ճակատագիրը նրան նաև հասցրեց Արևելահայաստան և խնամիական կապեր ստեղծեց ճարտարապետ, երաժիշտ Արթուր Մեսչյանի հետ։
Սփյուռքում ծայր էր առել համատարած նահանջը։
Ազգային մեծ տագնապի ահազանգը հնչեցնում է նաև Մուշեղ Իշխանը: Իր սերնդակից մտավորականների հետ բանաստեղծն ի սկզբանե բռնեց ազգապահպանության ջահը, ողջ կյանքն ապրեց հանուն հայապահպանության և ընդդեմ ուծացման: Նրա ստեղծագործությունը, մանկավարժական, հրապարակախոսական ու քաղաքական գործունեությունը միտված է եղել օտար ափերում ազգային արժեքների, լեզվի և ինքնության պահպանմանը:
Հայ լեզուն տունն է հայուն աշխարհիս չորս ծագերուն,
Ուր կմտնե ամեն հայ, իբրև տանտեր հարազատ…
Հոն է միայն, որ կրնա գտնել ամեն հայ կրկին
Խաժամուժին մեջ օտար կորսնցուցած իր հոգին․․․
Այսօր սփյուռքահայ գրող Մուշեղ Իշխանի հիշատակի օրն է։
Մուշեղ Իշխանը ծնվել է 1914 թ. Թուրքիայի Անկարայի նահանգի Սիվրիհիսար գյուղաքաղաքում: 1915-ին բազում հայ ընտանիքների նման Ճենտերեճյանների գերդաստանը տարագրվում է: Սակայն նրանց հաջողվում է փախուստի տարիներն անցկացնել ծննդավայրից ոչ շատ հեռու: Մուշեղի հորը թուրքերը դաժանորեն ծեծում են, և նա մեռնում է տարագրության մեջ:
Թեև Մուշեղը ծնողների առաջնեկն էր, ի սկզբանե, հոր նախաձեռնությամբ նրան որդեգրել էր ավագ եղբայրը, որը զավակ չէր ունենում: Ճակատագիր էր երևի․ երկատված էր նրա գոյությունը, հոգին: Նա երկու մայր ունեցավ, երկու հայրենիք: Հարազատ մայրը եղբոր` Գևորգի և քրոջ` Հուշիկի հետ Դամասկոսից մեկնեց Հունաստան, այնտեղից էլ Խորհրդային Հայաստան. «Այսպես վերջացավ մեր կյանքին ներքին տռամը: Հիմա եղբայրս և քույրս ընտանիք կազմած` կապրին մայր հայրենիքին մեջ, իսկ ես Սփյուռքի զավակ եմ: Նորեն երկու մայր և երկու վիճակ` նույն արյունը կրող հարազատներու համար: Այս անգամ տռամը ընտանեկան չէ, այլ ազգային»:
Ճակատագիրը Մուշեղ Իշխանին ամենատարբեր ափերը նետեց․․․ Բեյրութ, Բելգիա, ապա կրկին Բեյրութ․․․ Ի վերջո ճակատագիրը նրան նաև հասցրեց Արևելահայաստան և խնամիական կապեր ստեղծեց ճարտարապետ, երաժիշտ Արթուր Մեսչյանի հետ։
Սփյուռքում ծայր էր առել համատարած նահանջը։
Ազգային մեծ տագնապի ահազանգը հնչեցնում է նաև Մուշեղ Իշխանը: Իր սերնդակից մտավորականների հետ բանաստեղծն ի սկզբանե բռնեց ազգապահպանության ջահը, ողջ կյանքն ապրեց հանուն հայապահպանության և ընդդեմ ուծացման: Նրա ստեղծագործությունը, մանկավարժական, հրապարակախոսական ու քաղաքական գործունեությունը միտված է եղել օտար ափերում ազգային արժեքների, լեզվի և ինքնության պահպանմանը:
Հայ լեզուն տունն է հայուն աշխարհիս չորս ծագերուն,
Ուր կմտնե ամեն հայ, իբրև տանտեր հարազատ…
Հոն է միայն, որ կրնա գտնել ամեն հայ կրկին
Խաժամուժին մեջ օտար կորսնցուցած իր հոգին․․․
Ամենից շատ դիտված
15:00 Կառավարությունը պիտի հրաժարական տա կամ փոխի ծրագրի 8-րդ կետը
09:06 Թրամփը կասեցրել է հակառուսական պատժամիջոցների մասին օրենքը
22:10 Լարիսա Դոլինան թարթող լույսերով է շտապել Նիկոլայ Բասկովի հոբելյանական շոուին՝ վախենալով ուշանալ ելույթից
10:58 Երևանում կորել է Ռուսաստանի 66-ամյա քաղաքացի Սվետլանա Ֆրայժին
14:40 Ոստիկանության Էրեբունու բաժնի անգործությունը դարձել է հարևանների նոր առերևույթ հանցավոր արարքների պատճառ
22:20 Միխայիլ Գալուստյանի նախկին կինը չի ցանկանում փոխել ազգանունը․ «Թող ես էլ երջանիկ լինեմ»
15:39 Իշխանության բարձր հովանու ներքո փայտածուխի 80 արտադրամասերը աղտոտում են բնությունը. լրագրող
23:40 Քիմ Քարդաշյանի դուստրը պատասխանել է «դիվային» արտաքինի մասին քննադատություններին․ «Ես հավատում եմ Հիսուսին»
15:09 Շուշիի կորուստը ու 44-օրյայի կապիտուլյացիան նշելու ենք դինոզավրերի վազքի փառատոնով
09:36 Ինչու՞ էիք հակառուսական հիստերիա գեներացնում ու ընդդիմադիրներին «ռուսի շպիոն» պիտակավորում
Ձեզ գուցե հետաքրքրի
Կապ
սոց․ ցանցեր
Կայքում հրապարակված նյութերը պարտադիր չէ, որ արտահայտեն oragir.news-ի խմբագրության տեսակետը: