AI-ի բացահայտած խոցելիությունները կիբերանվտանգության տագնապ են առաջացրել ամբողջ աշխարհում

AI-ն բացահայտել է ինտերնետի ամենավտանգավոր խոցելիություններից մեկը։ Հարվածի վտանգի տակ են միլիոնավոր կայքեր։

Արհեստական բանականության օգնությամբ հայտնաբերված երկու լուրջ ծրագրային խոցելիություններն ամբողջ աշխարհում հրատապ կիբերանվտանգության միջոցառումների պատճառ են դարձել։ Խնդիրը վերաբերում է PHP ծրագրավորման լեզվին, որն օգտագործվում է համացանցի կայքերի մոտ 70%-ում։
Ի՞նչ է տեղի ունեցել

2026 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ԱՄՆ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի՝ FBI-ի կիբերբաժինը և PHP-ի անվտանգության պատասխանատուները նախազգուշացրել են երկու կրիտիկական խոցելիության մասին։

Խոցելիությունները կարող են որոշ պայմաններում թույլ տալ հարձակվողներին հեռակա կարգով վնասակար կոդ գործարկել խոցելի սերվերի վրա՝ առանց օգտահաշվի կամ գաղտնաբառի։ Դա կարող է հանգեցնել տվյալների գողության կամ ոչնչացման, կայքերի բովանդակության փոփոխության, վնասակար ծրագրերի տեղադրման և համակարգչային ցանցերի վտանգման։

Կարևոր ճշտում․ PHP օգտագործող բոլոր կայքերը պարտադիր չէ, որ խոցելի լինեն։ Վտանգը կախված է ծրագրաշարի տարբերակից, համակարգի կարգավորումներից և անվտանգության շտկումների տեղադրումից։

Ինչո՞ւ է վտանգն այդքան մեծ

PHP-ն համացանցի ամենատարածված ծրագրավորման լեզուներից է։ Այն օգտագործվում է բազմաթիվ առցանց խանութներում, պետական կայքերում և բովանդակության կառավարման համակարգերում։

Այդ թվում՝
WordPress՝ միլիոնավոր կայքերի հիմքում ընկած հարթակ։
Drupal՝ ներառյալ պետական և կազմակերպական կայքեր։

MediaWiki՝ այն ծրագրային հարթակը, որի վրա աշխատում է Wikipedia-ն։
Քանի որ PHP-ն ներդրված է բազմաթիվ հին ու նոր համակարգերում, կազմակերպությունները կարող են նույնիսկ չիմանալ, որ իրենց ենթակառուցվածքում օգտագործվում է խոցելի բաղադրիչ։

Ինչպե՞ս է AI-ն հայտնաբերել խնդիրը

OpenAI-ի հրապարակած տեղեկությունների համաձայն՝ վերջին երկու ամիսների ընթացքում ընկերությունը համագործակցել է հետազոտողների, կիբերանվտանգության մասնագետների և այլ կազմակերպությունների հետ՝ PHP-ում խոցելիությունները հայտնաբերելու և շտկումները նախապատրաստելու ուղղությամբ։

Արհեստական բանականության գործիքներն օգնել են գտնել ծրագրային սխալներ, որոնք կարող էին երկար ժամանակ աննկատ մնալ։ Կիբերանվտանգության Wiz ընկերության հետազոտողներն էլ հայտնել են, որ անկախ ուսումնասիրությամբ կիրառել են AI՝ խոցելիությունները հայտնաբերելու համար։

Խնդիրն այն է, որ նման հնարավորությունները կարող են օգտագործվել երկու հակադիր նպատակներով․ պաշտպանները կարող են ավելի արագ գտնել և ուղղել սխալները, իսկ հարձակվողները՝ հայտնաբերել թույլ կետեր ու փորձել շահագործել դրանք։

Խոցելիությունները նոր չէին․ ինչո՞ւ դրանք ավելի վաղ չէին վերացվել

PHP Foundation-ը հայտնել է, որ խնդրի մասին տեղեկություններ կային առնվազն 2024 թվականից։ Անվտանգության լուծումների շուրջ քննարկումներն ու տեխնիկական դժվարությունները, սակայն, հետաձգել էին վերջնական շտկումների ընդունումը։

Հիմնադրամը պատասխանատվություն է ստանձնել ուշացման համար՝ նշելով, որ դրա պատճառներից էին անվտանգության թիմի որոշումների ընդունման գործընթացը և սահմանափակ ռեսուրսները։
Այս հանգամանքը նոր հարցեր է առաջացնում․ եթե խոցելիությունը տարիներ շարունակ առկա էր ծրագրային համակարգում, քանի՞ այլ նմանատիպ խնդիր կարող է դեռ սպասել հայտնաբերմանը։

Որ երկրներում են առաջացել խափանումներ

Associated Press-ի հաղորդմամբ՝ անվտանգության միջոցառումների ընթացքում սահմանափակումներ կամ ժամանակավոր խափանումներ են արձանագրվել Մեծ Բրիտանիայում, Ֆինլանդիայում և Ճապոնիայում։
Որոշ պետական ծառայություններ ժամանակավորապես անհասանելի են եղել կամ աշխատել են սահմանափակ գործառույթներով։ Ճապոնիայի իշխանությունները տվյալ պահին հայտնել էին, որ այս խոցելիությունների հետ կապված կիբերհարձակումներից վնասի մասին տեղեկություններ չեն ստացել։

Սա ցույց է տալիս, որ երբ պետական կամ կազմակերպական համակարգերը շտապ թարմացվում են, նույնիսկ կանխարգելիչ միջոցառումները կարող են ժամանակավորապես ազդել հանրային ծառայությունների աշխատանքի վրա։

Ի՞նչ են խորհուրդ տվել անվտանգության մարմինները

FBI-ն հորդորել է կայքերի և համակարգերի պատասխանատուներին հնարավորինս արագ տեղադրել համապատասխան անվտանգության թարմացումները։ Եթե անհապաղ շտկումը հնարավոր չէ, խորհուրդ է տրվել դիտարկել խոցելի ծառայությունների ժամանակավոր անջատումը։

PHP Foundation-ն արդեն հրապարակել էր շտկումներ և թարմացման հրահանգներ, իսկ Եվրամիության կիբերանվտանգության գործակալությունը՝ ENISA-ն, կազմակերպություններին կոչ էր արել անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել։

Մասնագետները նաև խորհուրդ են տալիս բացահայտել բոլոր խոցելի համակարգերը, ստուգել թարմացումների ճիշտ տեղադրումը և օգտագործել երկգործոն նույնականացում։ Վերջինս չի վերացնում ծրագրային խոցելիությունը, բայց կարող է նվազեցնել որոշ այլ տեսակի հարձակումների ռիսկը։

Ի՞նչ պետք է իմանան սովորական օգտատերերը

Միայն PHP օգտագործող կայք այցելելը չի նշանակում, որ ձեր հեռախոսը կամ համակարգիչը ավտոմատ կերպով կվարակվի։ Հիմնական վտանգը խոցելի կայքերի կամ սերվերների վրա պահվող տվյալների համար է։
Եթե առցանց խանութը կամ ծառայությունը ենթարկվի հարձակման, վտանգի տակ կարող են հայտնվել օգտատերերի անունները, էլեկտրոնային հասցեները, հասցեներն ու այլ տվյալներ՝ կախված տվյալ համակարգում պահվող տեղեկատվությունից։

Օգտատերերին խորհուրդ է տրվում թարմացնել իրենց սարքերը, զգուշանալ կասկածելի հաղորդագրություններից և չկրկնել նույն գաղտնաբառը տարբեր ծառայություններում։

Գլխավոր եզրակացությունը

Այս դեպքը ցույց է տալիս, որ արհեստական բանականությունն արդեն կարող է կարևոր դեր խաղալ համաշխարհային կիբերանվտանգության մեջ։ Այն կարող է բացահայտել տարիներով գոյություն ունեցող սխալներ, բայց դրանց հայտնաբերումը միայն առաջին քայլն է։

Իրական պաշտպանությունը կախված է նրանից, թե որքան արագ կազմակերպությունները կտեղադրեն թարմացումները, կստուգեն իրենց համակարգերը և կփակեն հայտնաբերված թույլ կետերը։
AI-ն կարող է գտնել խոցելիությունը, բայց այն վերացնելը դեռ մարդկանց և կազմակերպությունների պատասխանատվությունն է։