22 միլիոն դոլարի փուչիկը. ինչպե՞ս և ինչո՞ւ կալանավորվեց Գագիկ Ծառուկյանը

ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի շուրջ ծավալված վերջին իրադարձությունները, կալանավորումն ու նրա բիզնես կայսրության նկատմամբ պետական գործողությունները հանդիսանում են Հայաստանի ներքաղաքական և տնտեսական կյանքի ամենաաղմկահարույց թեմաներից մեկը:

Հիշեցնենք՝ Գագիկ Ծառուկյանը ձերբակալվեց և 2026 թվականի հուլիսի 6-ին երկու ամսով կալանավորվեց: Ձերբակալությանը նախորդել էր նրա առանձնատանը շուրջ 12 ժամ տևած խուզարկությունը, որից հետո ԱԱԾ դիմակավորված աշխատակիցները նրան տեղափոխեցին Քննչական կոմիտե:

Ծառուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել առանձնապես խոշոր չափերով խարդախության կազմակերպման և փողերի լվացման հոդվածներով: Ըստ Քննչական կոմիտեի՝ նրա ղեկավարած հանցավոր խումբը, Իրան-Հայաստան լոգիստիկ կապեր ստեղծելու պատրվակով, իրանական ընկերություններից խաբեությամբ հափշտակել է 52 միավոր տրանսպորտային միջոց ու տեխնիկա՝ պատճառելով շուրջ 22 միլիոն դոլարի վնաս, որից հետո այդ գումարները «լվացվել» են սեփական ընկերությունների շրջանառության միջոցով:

Ծառուկյանը և նրա փաստաբանները մեղադրանքը որակում են «սուտ և սարքած փուչիկ»: Նրանք պնդում են, որ իրականում իրանական կողմն է Ծառուկյանին պարտք 14.5 միլիոն դոլար, և գործընթացը կրում է զուտ քաղաքական հետապնդման բնույթ:

Ծառուկյանի ձերբակալությանը զուգահեռ, իրավապահները խուզարկեցին և կապարակնքեցին նրան պատկանող մի շարք խոշոր օբյեկտներ, այդ թվում՝ Հայաստանի 82-րդ ամենախոշոր ընկերությունը հանդիսացող «Արարատցեմենտ» գործարանը: Գործարանի դարպասների փակման պատճառով հարյուրավոր աշխատակիցներ հայտնվեցին հարկադիր պարապուրդում: Սա հանգեցրեց մասսայական բողոքի ակցիաների, երբ աշխատողները փակեցին ճանապարհներն ու պահանջում էին թույլ տալ իրենց աշխատել:

Բողոքի ակցիաներից և ընկերության ղեկավարության ու իրավապահների բանակցություններից հետո, քննիչները թույլատրել են վերսկսել գործարանի արտադրական աշխատանքը, որպեսզի մարդիկ վերջնականապես չմնան գործազուրկ, թեև իրավական գործընթացները ձեռնարկության շուրջ շարունակվում են: Դեռևս 2026 թվականի մայիսի 20-ին (նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ) վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակավ հայտարարել էր, որ շատ շուտով Ծառուկյանի «բիզնես ողնաշարը՝ «Արարատցեմենտ»-ի գործարանը լինելու է պետական և պատկանելու է ՀՀ-ին:

Այս պետականացման կամ գույքի հետվերադարձի գործընթացն իրականացվում է Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման գործերով դատախազության հայցերի շրջանակներում, որոնք քննվում են Հակակոռուպցիոն դատարանում: Բացի «Արարատցեմենտից», պետության տնօրինմանն անցնելու ռիսկի տակ են գտնվում նաև Ծառուկյանին պատկանող այլ խոշոր տնտեսական ակտիվներ ու հողատարածքներ: Այսօր Հայաստանի խորհրդարանում «Բարգավաճ Հայաստան» ֆրակցիա այլևս գոյություն չունի, քանի որ ընտրական գործընթացների և քաղաքական ճնշումների արդյունքում կորցրել է իր պատգամավորական մանդատների մեծ մասը կամ դուրս մղվել ակտիվ խորհրդարանական կառավարումից:

Ընդդիմադիր դաշտի և ԲՀԿ համակիրների պնդմամբ՝ Ծառուկյանի նկատմամբ կիրառվող տնտեսական ու քրեական լծակները նպատակ ունեին թուլացնել նրա քաղաքական կշիռը, կազմաքանդել նրա ընտրական հենարանը և նրանից «խլել» այն ձայները, որոնք նա ավանդաբար ստանում էր իր բարեգործական ու բիզնես ազդեցության շնորհիվ:

Ընդդիմադիր կուսակցությունները համատեղ հայտարարությամբ պաշտոնապես որակել են այս գործընթացը որպես «դասական քաղաքական հետապնդում» և բռնաճնշում։ Ըստ նրանց՝ իշխող վարչախումբը սեփական վախերի պատճառով փորձում է ճնշել, ահաբեկել և ասպարեզից հեռացնել խոշոր կշիռ ունեցող ընդդիմադիր գործիչներին՝ երկրում միանձնյա իշխանությունն ամրապնդելու համար։ Ընդդիմադիր գործիչները շեշտում են, որ Ծառուկյանի նկատմամբ քրեական գործերը թարմանում են միայն այն փուլերում, երբ նա ակտիվ քննադատում է Նիկոլ Փաշինյանին կամ աջակցում հակաիշխանական շարժումներին։ Երբ նա չեզոք դիրք է բռնում (ինչպես 2021-ի ընտրություններից հետո, երբ հավանություն ստացավ Հատիս լեռան Հիսուս Քրիստոսի արձանի նախագիծը), իշխանությունները նրան դիտարկում են որպես օրինապահ գործարար, իսկ քաղաքական ակտիվացման պահին՝ անմիջապես վերածում հանցագործի։

Քանի որ ձերբակալությունը տեղի ունեցավ խորհրդարանական ընտրությունների ավարտից անմիջապես հետո, ընդդիմադիր դաշտում շրջանառվում է այն վարկածը, որ սա իշխանության վրեժխնդրությունն է ընտրություններում Ծառուկյանի և նրա ուժի կեցվածքի համար։ Ընդդիմադիր դաշտի գնահատմամբ՝ Ծառուկյանին խորհրդարանից դուրս թողնելը և նրանից ձայները խլելը իշխանության կողմից մշակված հստակ ռազմավարություն էր: Զրկելով նրան ֆրակցիայից և կոտրելով նրա քաղաքական ողնաշարը՝ իշխանությունն ապահովագրեց իրեն խորհրդարանական հզոր այլընտրանքից, ինչն էլ այսօր հանգեցրել է նրա անձնական տնտեսական ակտիվների հեշտացված պետականացմանը:

Իրավապահների կողմից «Մուլտի Գրուպ»-ի կազմում գործող շուրջ 10 խոշոր ընկերությունների գործունեության կասեցումը, խուզարկումները հանգեցրել են նրան, որ հազարավոր աշխատակիցներ զրկվել են ամենօրյա աշխատանքի հնարավորությունից։ (Նշենք, որ ընդհանուր առմամբ Ծառուկյանի ընկերություններում աշխատում է շուրջ 20,000-25,000 մարդ)։ Այս պահի դրությամբ Գագիկ Ծառուկյանը գտնվում է անազատության մեջ: Նրա խոշորագույն բիզնեսները կա՛մ կապարակնքված են, կա՛մ գտնվում են պետականացման հարկադիր գործընթացում: Այս քաղաքական հաշվեհարդարի ամենադաժան հետևանքը կրում են Հայաստանի շարքային քաղաքացիները:

Հասմիկ Մովսիսյան