copy image url
Մշակույթ 1 տարի առաջ - 19:34 27-03-2023

Հայկական թատրոնը նույնքան հին է, որքան հունականն ու հռոմեականը

Հայկական թատրոնը համարվում է աշխարհի հնագույն թատրոններից մեկը։ Այն նույնքան հին է, որքան հունականն ու հռոմեականը։

Հայկական թատրոնը, սակայն, մեծ թափով վերելք ապրեց հելլենիստական ժամանակաշրջանում, երբ Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներից հետո հունական մշակույթը տարածվեց Արևելքում։

Հույն պատմաբան Պլուտարքոսի վկայությամբ՝ մ.թ.ա. 69 թ. Տիգրան Մեծ արքան պատմական Հայաստանի հարավային մայրաքաղաք Տիգրանակերտում կառուցել է Սիրիայի հելլենիստական ամֆիթատրոնների նման մի շինություն, որտեղ ներկայացումներ էին բեմադրվում։ Հայտնի է նաև, որ Տիգրանի որդի Արտավազդ Բ-ն, ով ողբերգություններ էր գրում, Հայաստանի հյուսիսային մայրաքաղաք Արտաշատում ստեղծել էր հելլենիստական ոճի թատրոն։ Պատմական աղբյուրների համաձայն՝ այստեղ ելույթ է ունեցել ողբերգակ-կատակերգակ Յասոնի գլխավորությամբ մի թատերախումբ, իսկ մ.թ.ա. 53 թ. բեմադրվել է Եվրիպիդեսի «Բաքոսուհիներ» ողբերգությունը:



Այդ ներկայացման ժամանակ ասպարեզ է բերվել Խառանի ճակատամարտում սպանված հռոմեական զորավար Մարկոս Կրասոսի գլուխը։ Հույն դերասան Յասոնը, վերցնելով այն, ոգևորված արտասանել է ողբերգության համապատասխան հատվածը․ «Բերում ենք սարից նոր կտրած բաղեղը, որը որսի երջանիկ արդյունք է»։ Ենթադրվում է, որ այդ տեսարանը նախապատրաստել է Արտավազդ Բ-ն՝ նշանավորելով իր և պարթևաց թագավոր Որոդեսի դաշինքն ու հռոմեական բանակի դեմ տարած պարթևների հաղթանակը։

Այսպիսով, արդեն մ․ թ․ ա․ 1-ին դարում Հին Հայաստանում կար պրոֆեսիոնալ թատերական մշակույթ, որը, սակայն, ուներ իր նախապատմությունը՝ հիմնականում կապված կրոնական հավատալիքների հետ, երբ յուրաքանչյուր աստվածության պաշտամունքն ուղեկցվում էր իրեն հատուկ ծիսակարգով, որը ներառում էր տաճարներում խաղարկվող որոշակի սրբազան ներկայացումներ։ Բացի քահանաներից և քրմուհիներից՝ սրբազան ծեսերին մասնակցում էին տաճարներում ապրող տարբեր դերասաններ, պարողներ, երգիչներ, երաժիշտներ:



Հին հայկական թատրոնում զարգացել է նաև մնջախաղը: 2-րդ դարից արդեն հայտնի է մնջախաղի հայ դերասանուհի Նազենիկը։

Հետագա դարերում Հայաստանում գործող ինքնատիպ ժողովրդական թատրոնների մասին վկայություններ կան հայ պատմիչների երկերում, իսկ մանրանկարչական որոշ ձեռագրերում պահպանված են դիմակավոր դերասանների պատկերներ։


Ամենից շատ դիտված

15:07 Գեղարքունիքում 3 կանայք սարում կայծակնահարվել են. 1-ը տեղում մահացել է, 2-ը՝ հոսպիտալացվել. shamshyan.com
22:11 Սպանություն՝ Օձունում. տներից մեկում հայտնաբերվել է 64-ամյա տանտիրոջ՝ գլխի շրջանում վնասվածքներով մարմինը. shamshyan.com
13:40 Նոր մանրամասներ. Օձունում փոցխով սպանված տղամարդն ուներ կին ու երեխաներ
17:00 Կայծակից մահացած 59-ամյա կինը Սարուխան գյուղից էր․ նոր մանրամասներ 
11:10 Ախթալայում հանգուցյալին կհուղարկավորեն առանց դիահերձման` ինքնաշեն դագաղով
21:00 Փաշինյանի տիկտոկյան էջը վարող Ռուպր Դավոն գրանցվա՞ծ աշխատող է․ Արայիկ Հարությունյանը համառորեն չի պատասխանում
13:00 Ինչ են թաքցնում ժողովրդից․ Փաշինյանն ուզում է հրաժարակա՞ն տալ, թե՞...
16:02 Բերման էր ենթարկվել «Արարատի» նախկին անվանի ֆուտբոլիստ Հովհաննես Պողոսյանը
08:54 Ինչպիսի ցինիզմ. Աննա Հակոբյանը Արցախի խորհրդանիշով վզնոց է կրում
16:30 Սենսացիա. Փաշինյանը հանել է Սարդարապատում դրված բոլոր ծաղկեպսակները, որ իրենը դնի