Ուղիղ եթեր
Ներքին 1 ժամ առաջ - 15:37 17-11-2026

Ստացվում է, որ մի կողմից դժգոհում ենք համակարգից, մյուս կողմից՝ մեր մասնակցությամբ նպաստում դրա պահպանմանը. Արմինե Դավթյանը՝ ատեստավորման գործընթացի մասին

Ուսուցիչների իրավունքների պաշտպանության կոմիտեն հայտարարություն է տարածել՝ ուսուցիչների՝ ատեստավորման թեստերի հետ կապված բողոքների մասին:

«Հարգելի՛ ուսուցիչներ

Հասկանում եմ ձեր մտահոգություններն ու դժգոհությունը։ Համաձայն եմ, որ յուրաքանչյուր ուսուցիչ իրավունք ունի պահանջելու արդար, թափանցիկ և մասնագիտորեն հիմնավորված գնահատում։

Սակայն ցանկանում եմ հիշեցնել մի կարևոր հանգամանք։

Նախորդ տարի ես և բազմաթիվ ուսուցիչներ արեցինք մեր հնարավորությունների սահմաններում ամեն ինչ՝ բարձրաձայնելու կամավոր ատեստավորման գործընթացի անհեթեթություններն ու անարդար պայմանները և հասնելու դրանց վերանայմանը։ Ցավոք, այդ ջանքերը չտվեցին ակնկալվող արդյունքը։

Այսօր, սակայն, ուսուցիչները շարունակում են կամավոր դիմել այդ նույն գործընթացին, մասնակցել դրան և նույնիսկ նման պայմաններում բավական բարձր միավորներով հաղթահարել սահմանված շեմերը։

Ստացվում է հակասական իրավիճակ. մի կողմից՝ դժգոհում ենք համակարգից, մյուս կողմից՝ մեր շարունակական մասնակցությամբ նպաստում դրա պահպանմանը։

Ավելին՝ ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել մի շատ կարևոր իրավական հանգամանքի վրա։

«Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի համաձայն՝ կամավոր ատեստավորման նվազագույն շեմը չհաղթահարած ուսուցիչը մեկ տարվա ընթացքում պարտադիր վերապատրաստվում և կրկին ատեստավորվում է։ Հաջորդ ատեստավորման նվազագույն շեմը չհաղթահարելու կամ սահմանված ժամկետում դրան չմասնակցելու դեպքում օրենքը նախատեսում է աշխատանքային պայմանագրի լուծում։

Միաժամանակ, կառավարության գործող կարգով որոշակի դեպքերում նախատեսված է նաև երրորդ հնարավորություն. մասնավորապես՝ վերաատեստավորման արդյունքում 50–59 տոկոս ստացած կամ նախորդ լավագույն արդյունքի համեմատ առնվազն 15 տոկոսային կետով առաջընթաց գրանցած, սակայն նվազագույն շեմը չհաղթահարած ուսուցիչների համար։

Այսինքն՝ կամավոր սկսված գործընթացն առաջին անհաջող փորձից հետո արդեն առաջացնում է պարտադիր վերապատրաստման և վերաատեստավորման իրավական հետևանքներ, իսկ հետագա անհաջողությունը կարող է հանգեցնել աշխատանքը կորցնելուն։

Մինչդեռ կամավոր ատեստավորմանը չդիմելը ինքնին աշխատանքից ազատման հիմք չէ։ Ուսուցիչը կարող է շարունակել աշխատել գործող վարձատրության պայմաններով՝ պահպանելով պաշտոնը զբաղեցնելու և հերթական ատեստավորման վերաբերյալ օրենսդրական մյուս պահանջները։

Սա նշանակում է, որ ուսուցիչն իր նախաձեռնությամբ մասնակցում է աշխատավարձի բարձրացման նպատակ ունեցող մի գործընթացի, որի անհաջող արդյունքը հետագայում կարող է վտանգել նաև իր աշխատանքը։

Եվ այստեղ է իմ հիմնական մտահոգությունը։ Եթե գործընթացի պայմաններն անընդունելի են, ինչո՞ւ ենք շարունակում կամավոր մասնակցել դրան։ Ինչո՞ւ ենք սպասում, մինչև հայտնվենք իրավական և մասնագիտական դժվար իրավիճակում, և միայն դրանից հետո փորձում պաշտպանել մեր իրավունքները։

Թակարդի վտանգը պետք է գիտակցել նախքան դրա մեջ հայտնվելը։ Իսկ հայտնվելուց հետո հետևանքներից վախենալը չպետք է խանգարի սեփական իրավունքների հետևողական պաշտպանությանը։

Ուզում եմ հիշեցնել նաև, որ դեռ նախորդ տարի հրապարակավ բարձրաձայնել էի խնդրի դատական կարգով լուծման հնարավորությունը։

Այդ հնարավորությունն իսկապես գոյություն ունի։ ՀՀ օրենսդրությունը նախատեսում է ատեստավորման արդյունքների բողոքարկում, իսկ համապատասխան իրավական հիմքերի առկայության դեպքում՝ նաև դատարան դիմելու հնարավորություն։

Ես առաջարկել էի ընտրել մի քանի իրական, փաստաթղթերով հիմնավորված դեպքեր, ուսումնասիրել դրանցում թույլ տրված հնարավոր խախտումները և համապատասխան մասնագետների աջակցությամբ դիմել դատարան։ Այդպիսի դեպքեր կարող էին լինել, օրինակ, գնահատման կարգի խախտումները, միավորների սխալ հաշվարկը, նախապես հայտարարված պայմանների անհամապատասխանությունը փաստացի կիրառված պայմաններին կամ բողոքարկման իրավունքի խախտումը։

Սա կարող էր լինել ոչ միայն առանձին ուսուցիչների իրավունքները պաշտպանելու, այլև գործընթացի համակարգային խնդիրները իրավական գնահատման ներկայացնելու ճանապարհներից մեկը։ Անհրաժեշտության դեպքում հնարավոր կլիներ քննարկել նաև կիրառված ենթաօրենսդրական կարգավորումների իրավաչափության վիճարկումը։

Իհարկե, դատարան դիմելը դեռ հաղթանակի երաշխիք չէ։ Պետք են կոնկրետ փաստեր, ապացույցներ, իրավական հիմնավորումներ և բողոքարկման ժամկետների պահպանում։

Բայց ի՞նչ տեղի ունեցավ։ Իմ այդ առաջարկից հետո որևէ գործնական նախաձեռնություն չձևավորվեց։ Ոչ ոք չստանձնեց կոնկրետ դեպքերի հիման վրա դատական գործընթաց սկսելու քայլերը։

Եվ այսօր, երբ նույն խնդիրներով կրկին դիմում եք ինձ, ուզում եմ հարցնել՝ ի՞նչ կարող եմ ավելին անել ես, եթե դուք ինքներդ պատրաստ չեք ձեր իրավունքների պաշտպանության համար անհրաժեշտ գործնական քայլերին։

Ես կարող եմ բարձրաձայնել խնդիրը, մասնագիտական տեսակետ հայտնել, աջակցել հիմնավորումների մշակմանը, բայց չեմ կարող ձեր փոխարեն դատարան դիմել, ստանձնել ձեր իրավական պատասխանատվությունը կամ միայնակ փոխել համակարգը։

Դատական պաշտպանությունը հնարավոր է, սակայն դրա համար անհրաժեշտ են նաև հենց տուժած ուսուցիչների նախաձեռնությունն ու մասնակցությունը։ Ընդ որում՝ բողոքարկման ժամկետները սահմանափակ են, և յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքի դատական հեռանկարը պետք է գնահատել առանձին։ Հետևաբար անվերջ սպասելը կարող է նաև զրկել իրավական պաշտպանության որոշ հնարավորություններից։

Ես շարունակում եմ համոզված լինել, որ կամավոր ատեստավորման գործընթացը լուրջ վերանայման կարիք ունի։ Սակայն դրա փոփոխությունը հնարավոր չէ ապահովել միայն առանձին մարդկանց ջանքերով, եթե ուսուցիչների մեծ մասը շարունակում է ընդունել և իր մասնակցությամբ գործնականում հաստատել գործող պայմանները։

Եթե իսկապես համարում ենք, որ գնահատման պայմաններն անարդար են, ապա պետք է պատրաստ լինենք նաև միասնական, օրինական և հետևողական գործողությունների, այդ թվում՝ կամավոր մասնակցությունից հավաքական հրաժարման և կոնկրետ խախտումների դատական բողոքարկման։

Իրավունքների պաշտպանությունը միայն դժգոհություն արտահայտելը կամ հերթական դիմում գրելը չէ։ Դա նաև սեփական որոշումների հետևանքները գիտակցելու, դիրքորոշում ունենալու և այն գործնական քայլերով պաշտպանելու պատրաստակամությունն է։

Ինչ վերաբերում է ձեր առաջարկին՝ 50–59 տոկոս արդյունք ստացած ուսուցիչներին լրացուցիչ հնարավորություն տրամադրելուն, ապա հիշեցնեմ, որ նման հնարավորություն որոշ պայմաններով արդեն նախատեսված է գործող կարգով։ Հետևաբար անհրաժեշտ է նախ ուսումնասիրել և ճիշտ կիրառել գործող իրավական երաշխիքները, ապա հիմնավորված պահանջներ ներկայացնել գնահատման պայմանների փոփոխության վերաբերյալ։

Ես անցած տարի իմ հնարավորությունների սահմաններում արել եմ ամեն ինչ՝ խնդիրը բարձրաձայնելու և փոփոխությունների հասնելու համար։ Այսօր էլ իմ դիրքորոշումը չի փոխվել։ Սակայն այլևս չեմ կարող նույն պայքարը շարունակել ուսուցիչների փոխարեն, եթե իրենք պատրաստ չեն միասնականորեն պաշտպանելու իրենց իսկ իրավունքները։

Խնդրում եմ ինձ ճիշտ հասկանալ։ Սա ձեր խնդիրների նկատմամբ անտարբերություն չէ։ Պարզապես չեմ ցանկանում ստեղծել պատրանք, թե մեկ կամ մի քանի անհատի ջանքերով հնարավոր է փոխել մի համակարգ, որի պայմանները հազարավոր մասնակիցներ շարունակում են կամավոր ընդունել։

Իմ այս դիրքորոշումը որևէ կերպ չի նշանակում, թե գործընթացին մասնակցած ուսուցիչները կորցնում են իրենց իրավունքները կամ բողոքարկելու հնարավորությունը։ Պարզապես իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը պահանջում է ոչ միայն իրավական հիմնավորումներ, այլև մասնագիտական համերաշխություն և հետևողականություն։

Ես իմ քայլն արել եմ՝ բարձրաձայնել եմ, առաջարկել եմ պայքարի և իրավական պաշտպանության հնարավոր ճանապարհներ։ Հաջորդ քայլը պետք է անեն իրենք՝ ուսուցիչները։

Ուսուցիչների իրավունքների պաշտպանությունը պետք է սկսվի հենց ուսուցիչների գիտակցված ու միասնական դիրքորոշումից։

Մաղթում եմ բոլորիդ հաջողություն, մասնագիտական արժանապատվություն և ձեր իրավունքները պաշտպանելու վճռականություն։

Հարգանքով՝
Արմինե Դավթյան»:

Հիշեցնենք, որ երեկ Oragir.News-ն անդրադարձել էր ուսուցիչների բողոքներին՝ կապված ատեստավորման հետ: