Իրանի մշակույթի խորհրդականը՝ Հայաստանում «Շահնամեի» թարգմանության ավարտի և պարսկերենի ուսուցման ընդլայնման մասին

Հայաստանում ավարտին է հասցվել պարսից գրականության մեծագույն ստեղծագործություններից մեկի՝ Ֆիրդուսու «Շահնամեի» ամբողջական արձակ հայերեն թարգմանության նախագիծը։ Միաժամանակ ընդլայնվում է Հայաստանում պարսկերենի ուսուցման աշխարհագրությունը․ ներկայումս շուրջ 5000 մարդ պարսկերեն է սովորում, իսկ լեզուն դասավանդվում է Հայաստանի 20 դպրոցներում։

Հայաստանում Իրանի մշակույթի խորհրդական Մոհամմադ Ասադի Մովահեդն անդրադարձել է հայ-իրանական մշակութային համագործակցության ընթացքին, «Շահնամեի» թարգմանության նշանակությանը և Հայաստանում պարսկերենի տարածման հեռանկարներին։

Նրա խոսքով՝ «Շահնամեի» արձակ հայերեն թարգմանության նախագիծը մեկնարկել է 2021 թվականին՝ Գառնիկ Ասատրյանի նախաձեռնությամբ, և երեք տարվա շարունակական աշխատանքի արդյունքում ավարտին է հասցվել 2025 թվականի սկզբին։ Մովահեդն ընդգծել է, որ ստեղծագործության գրական բարդությունն ու ոճական առանձնահատկությունները թարգմանչական աշխատանքից պահանջել են մասնագիտական մեծ պատրաստվածություն և համբերություն։

Նա նշել է, որ «Շահնամեի» թարգմանությունը պարզապես գրական ստեղծագործության հայերեն ներկայացում չէ, այլ երկու ժողովուրդների մշակութային կապերի ամրապնդման կարևոր միջոց։ Նախագծի նպատակներից մեկն էլ հայ երիտասարդ սերնդին իրանական գրական ժառանգությանը և Ֆիրդուսու ստեղծագործության մեջ ամփոփված իմաստությանը հնարավորինս մատչելի ձևով ծանոթացնելն է։

Անդրադառնալով Հայաստանում պարսկերենի ուսուցման զարգացմանը՝ Մոհամմադ Ասադի Մովահեդը հայտնել է, որ ներկայումս շուրջ 5000 հոգի պարսկերեն է սովորում Հայաստանի ավելի քան 20 դպրոցում։ Նրա ներկայացրած տվյալներով՝ դպրոցներում աշխատում է նաև պարսկերենին տիրապետող 22 հայ ուսուցիչ։

Մշակույթի խորհրդականի գնահատմամբ՝ պարսկերենի նկատմամբ հետաքրքրության աճը դրսևորվում է ոչ միայն դպրոցական կրթության, այլև համալսարանական և գիտական միջավայրում։ Նա առանձնացրել է Հայաստանի երկու կարևոր համալսարաններում գործող իրանագիտական ամբիոններն ու մասնագիտությունները, ինչպես նաև Երևանի Կապույտ մզկիթում և այլ մշակութային կենտրոններում կազմակերպվող պարսկերենի դասընթացները։

Մովահեդի խոսքով՝ Իրանի մշակութային գործունեությունը Հայաստանում չի սահմանափակվում լեզվի ուսուցմամբ։ Մշակութային ծրագրերում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում նաև պարսից գրականության մեծանուն ներկայացուցիչների՝ Հաֆեզի, Մոլավիի, Նիզամիի և Շահրիարի ստեղծագործությունները։ Այս նախաձեռնությունների նպատակն է հայ հասարակությանը ներկայացնել իրանական քաղաքակրթության բազմակողմանիությունը՝ լեզվից ու գրականությունից մինչև պոեզիա և փիլիսոփայական միտք։

Նա ընդգծել է, որ Իրանի մշակութային ներկայացուցչության երկարաժամկետ նպատակներից է Հայաստանը տարածաշրջանային իրանագիտական կարևոր կենտրոններից մեկը դարձնելը՝ զարգացնելով գիտական ուսումնասիրությունները, կրթական ծրագրերն ու մշակութային համագործակցությունը։

Անդրադառնալով հետագա ծրագրերին՝ Մոհամմադ Ասադի Մովահեդը կարևորել է կրթական և մշակութային կառույցների ամրապնդումը, ինչպես նաև հայ-իրանական ընդհանուր մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանն ուղղված նախաձեռնությունների շարունակականությունը։ Նա առանձնահատուկ ընդգծել է նաև Գառնիկ Ասատրյանի նման մասնագետներին աջակցելու անհրաժեշտությունը։

Հայերեն «Շահնամեի» ամբողջական թարգմանության ավարտը և Հայաստանում պարսկերենի ուսուցման ընդլայնումը հայ-իրանական մշակութային համագործակցության կարևոր ուղղություններից են՝ նպաստելով երկու ժողովուրդների գրական, կրթական և քաղաքակրթական կապերի զարգացմանը։