Ճապոնիան առաջին անգամ տիեզերական սարք կուղարկի Մարսի արբանյակից նմուշներ բերելու համար

Ճապոնիան պատրաստվում է Մարսի արբանյակ Ֆոբոս ուղարկել տիեզերական սարք, որը պատմության մեջ առաջին անգամ պետք է Երկիր բերի նրա հողի նմուշները, հայտնում է Associated Press-ը։

Martian Moons eXploration (MMX) առաքելությունը նախատեսված է մոտ հինգ տարվա համար․ սարքը պետք է հավաքի երկնային մարմնի նյութը և դրանով վերադառնա Երկիր 2031 թվականին։ Գիտնականները հույս ունեն, որ արդյունքները կօգնեն պարզել Մարսի արբանյակների ծագումը և ավելի լավ հասկանալ Արեգակնային համակարգի պատմությունը։

Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալության (JAXA) սարքի արձակումը նախատեսված է երեքշաբթի՝ H3 հրթիռի օգնությամբ։ Նախագիծը գլխավորում է Ճապոնիան՝ NASA-ի և այլ միջազգային գործընկերների մասնակցությամբ։

Ֆոբոսն ու Դեյմոսը Մարսի երկու փոքր, անկանոն ձև ունեցող արբանյակներն են, որոնց ծագումը շարունակում է մնալ առեղծված։ Վարկածներից մեկի համաձայն, դրանք առաջացել են խոշոր երկնային մարմնի՝ Մարսին բախվելուց հետո մնացած բեկորներից։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն, արբանյակներն աստղակերպներ են, որոնք հայտնվել են մոլորակի ձգողության ազդեցության տակ։

«Մենք գրեթե անկասկած կկարողանանք եզրակացության գալ՝ վերլուծելով Ֆոբոսի հողի նմուշները», — հայտարարել է MMX նախագծի գլխավոր հետազոտող Կիյոսի Կուրամոտոն։
Նյութի հավաքման համար ընտրվել է Ֆոբոսը, քանի որ այն Մարսին ավելի մոտ է գտնվում, քան Դեյմոսը, և կարող է ավելի շատ տեղեկություն պարունակել հենց մոլորակի մասին։ JAXA-ի գնահատմամբ, հավաքված նյութի շուրջ 0,1%-ը կարող է մարսյան ծագում ունենալ․ խոսքը վերաբերում է աստղակերպների հարվածներից հետո Մարսի մակերևույթից դուրս նետված բեկորներին։

Արձակումից հետո սարքը պետք է հասնի Մարսի շրջան մոտավորապես 2027 թվականի օգոստոսին։ Այնուհետև այն մոտ երեք տարի կանցկացնի՝ ուսումնասիրելով Ֆոբոսը և տվյալներ հավաքելով։ Ճապոնական սարքից առաջ արբանյակի վրա պետք է վայրէջք կատարի փոքր եվրոպական Idefix մարսագնացը, որը մշակվել է Ֆրանսիայի և Գերմանիայի կողմից։ Մոտ 100-օրյա առաքելության ընթացքում, որը նախնականորեն նախատեսված է 2029 թվականի համար, այն կուսումնասիրի մակերևույթը և կօգնի ընտրել հողի հավաքման համար հարմար վայր։

Ճապոնացի մասնագետները հույս ունեն երկու նմուշառման փորձի ընթացքում ստանալ առնվազն 10 գրամ նյութ։ Դրա համար կօգտագործվեն երկու մեթոդներ․ ամերիկյան սարքը սեղմված գազի օգնությամբ մակերևույթից փոշի կբարձրացնի, իսկ ճապոնական համակարգը նմուշներ կվերցնի մոտ երկու սանտիմետր խորությունից։ Սարքը նաև կանցնի Դեյմոսի մոտով և դիտարկումներ կանցկացնի։

Առաքելությունը ներառում է երեք մոդուլ՝ շարժիչային, հետազոտական և վերադարձվող։ Երկիր կուղարկվի միայն վերջինը․ նմուշները կտեղադրվեն պաշտպանված կապսուլայի մեջ, որը պետք է դիմանա մթնոլորտով անցնելուն։ Դրա վայրէջքը սպասվում է Ավստրալիայում, որից հետո նյութը կտեղափոխեն Ճապոնիա։

Ստացված նմուշները կարող են օգնել պարզել, թե ինչպես են ձևավորվել Ֆոբոսն ու Դեյմոսը, և ճշտել Մարսի պատմությունը։ Գիտնականները նաև հույս ունեն հավաքված նյութում գտնել հին մանրէաբանական կյանքի հնարավոր հետքեր, թեև նման ապացույցների հայտնաբերումը երաշխավորված չէ։ Ճապոնիան արդեն հաջողությամբ Երկիր էր բերել աստղակերպների նմուշներ «Հայաբուսա» և «Հայաբուսա-2» առաքելությունների շրջանակում՝ համապատասխանաբար 2010 և 2020 թվականներին։