Միջազգային կազմակերպությունների արդյունավետությունն ու անդամ պետությունների վարքագծային օրինաչափությունները ուսումնասիրման կարևոր դաշտ են քաղաքական գիտության մեջ։
Դրանց շրջանակում հաճախ դիտարկվում է այն պարադոքսը, երբ պետությունը շարունակում է ձևականորեն մնալ կազմակերպության անդամ, սակայն դե ֆակտո նվազեցնում է իր մասնակցությունն ու ներգրավվածությունը։
Հայաստանի՝ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) շրջանակներում վերջին տարիների վարքագիծը կարելի է տեղավորել հենց այս տեսական ձևաչափի մեջ։
Քաղաքագիտական տեսությունների համաձայն՝ պետության ներգրավվածությունը միջազգային անվտանգության կազմակերպություններում կարելի է գնահատել երեք պայմանական մակարդակով՝
1. ինստիտուցիոնալ անդամակցություն,
2. քաղաքական մասնակցություն,
3. օպերացիոն մասնակցություն։
Հայաստանը շարունակում է պահպանել առաջին մակարդակը՝ ինստիտուցիոնալ անդամակցությունը, սակայն էականորեն նվազեցրել է երկրորդը և ամբողջությամբ զրոյացրել է երրորդը։
Մանրամասները՝ տեսանյութում: