Տնակներից ազատելու խոստում՝ մինչև 2027-ը․ Գյումրիում 2465 «դոմիկ» կա

Գյումրին տնակներից ազատելու խոստման վերջնաժամկետին հաշված ամիսներ են մնացել, բայց քաղաքում դեռ 2465 տնակ կա։ Երկրաշարժից գրեթե չորս տասնամյակ անց հազարավոր մարդկանց համար ժամանակավոր կացարանները շարունակում են տուն լինել, իսկ իշխանությունների խոստացած լուծումը հերթական անգամ հեռավոր ապագայի հարց է դառնում։

2027 թվականը դեռ կառավարության որոշմամբ սահմանված ժամկետն է, մինչդեռ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2026 թվականին արդեն խոսել է 2031 թվականի մասին, իսկ եթե իշխանություններն արդեն խոսում են 2031 թվականից, ապա հանրությունը պետք է հստակ պատասխան ստանա՝ ի՞նչ է փոխվել նախորդ ծրագրերում, ինչո՞ւ արդյունքը չի համապատասխանում խոստումներին, և ինչպե՞ս է ապահովվելու, որ նոր ժամկետն էլ հերթական չկատարված խոստումը չդառնա։

Տպավորությունն այնպիսին է, որ Գյումրիի տնակային խնդրի լուծման ճանապարհին ամենամեծ խոչընդոտը ոչ թե խոստումների պակասն է, այլ դրանց և իրական արդյունքների միջև եղած տարբերությունը։ Տարիների ընթացքում փոխվել են ծրագրերը, հայտարարվել են նոր ժամկետներ, կառուցվել բնակարաններ, տրամադրվել գնման վկայագրեր, բայց տնակային ավանները շարունակում են մնալ քաղաքի առօրյայի մի մասը։



2021 թվականի դեկտեմբերին Գյումրիում հաշվառված էր 2776 տնակ, իսկ 2026 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ՝ 2465։ Թվային տարբերությունը 311 է։ Այսինքն՝ գրեթե հինգ տարվա ընթացքում հաշվառված տնակների թիվը նվազել է այդքանով, մինչդեռ խնդրի ամբողջական լուծման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ապամոնտաժել կացարանները, այլև յուրաքանչյուր ընտանիքի ապահովել բնակության արժանապատիվ պայմաններով։

Ընդ որում՝ հաշվառված բոլոր տնակները բնակեցված չեն, և դրանց մի մասը պատկանում է արդեն բնակարան ստացած, բայց դեռ չտեղափոխված ընտանիքների։ Գյումրիի բնակարանային խնդիրը նոր չէ. 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժի հետևանքով քաղաքում 20 հազար 700 բնակարան քանդվել է կամ դարձել բնակության համար ոչ պիտանի։ Հետագա տարիներին պետությունը, միջազգային կազմակերպություններն ու բարեգործական հիմնադրամներն իրականացրել են բնակարանաշինական ծրագրեր։

Oragir.News-ը ներկայացնում է, թե որ թվականին, քանի բնակարան է կառուցվել։

«Լինսի» հիմնադրամի միջոցներով 2001-2003 թվականներին Գյումրիում կառուցվել է 2531 բնակարան, իսկ «Գլենդել Հիլզ» ընկերության միջոցով 2010-2012 թվականներին շահագործման է հանձնվել ևս 2812 բնակարան։ Բնակարանի գնման վկայագրերի ծրագրով 2000-2004 թվականներին Գյումրիում բնակարան է ձեռք բերել 4091 ընտանիք։



«Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի աջակցությամբ 2024 թվականին Գյումրիում բնակարաններ հանձնվեցին 50 ընտանիքի։ Հետագա ծրագրերով նախատեսվում է ևս երկու բազմաբնակարան շենք կառուցել՝ 60 ընտանիքի բնակարանային հարցը լուծելու նպատակով։ Բայց նույնիսկ այդ ծրագրերի իրականացումը չի նշանակում, որ մնացած տնակաբնակների խնդիրը կլուծվի։

2021 թվականի դեկտեմբերին Գյումրիում հաշվառված էր 2776 տնակ, այժմ՝ 2465։ Մոտ 5 տարում նվազումը կազմել է 311 տնակ, բայց միայն վերջին երեք տարում ապամոնտաժվել է 183-ը։ Այս թվերը ցույց են տալիս, որ Գյումրիում բնակարանային խնդիրը լուծելու համար անցյալում զգալի միջոցներ ու ծրագրեր են ուղղվել։ Սակայն տասնամյակներ անց էլ քաղաքը չի ազատվել տնակներից։

Վերջին տարիներին նոր բնակարանների կառուցման նախաձեռնություններ եղել են նաև բարեգործական միջոցներով։ Կառավարության հրապարակած տվյալներով՝ տնակների հարցը բարդանում է նաև նրանով, որ ընտանիքների իրավական և սոցիալական վիճակները տարբեր են։ Որոշ ընտանիքների նկատմամբ պետությունն ունի փոխհատուցման պարտավորություն, կան բնակարան ստացած, բայց տնակը չապամոնտաժած ընտանիքներ, ինչպես նաև դեպքեր, երբ բնակարան է ստացել ընտանիքի միայն մի մասը։

Հետևաբար, խնդրի լուծումը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր խոստում, այլև յուրաքանչյուր դեպքի հստակ հաշվառում, ֆինանսավորում և իրականացման վերահսկողություն։ Հուլիսի 7-ին կառավարության պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն՝ տնակների հարցը կրկին քննարկվել է Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ անցկացված խորհրդակցության ժամանակ։

Ներկայացվել է, որ տնակներում բնակվող շուրջ 596 ընտանիքի նկատմամբ կառավարությունն ունի փոխհատուցման այս կամ այն ձևով պարտավորություն։ Քննարկվել է փոխհատուցման տրամադրումն ու տնակների փաստացի ապամոնտաժումը միմյանց կապող մեխանիզմների ներդրման անհրաժեշտությունը։

Այսինքն՝ խնդրի լուծման համար դեռ պետք է գործնական մեխանիզմներ մշակվեն ու կիրառվեն։ Իսկ տնակներից ազատվելու խոստումների պատմությունը տասնամյակների է հասնում։

Անահիտ Չալիկյան