վերջին լուրեր
Ներքին
11 ամիս առաջ - 17:30 08-09-2025
Թուրքիայի հետ սահմանի բացումը ոչ միայն երկկողմ, այլև գլոբալ գործընթացի մաս է. թյուրքագետ
Հայաստան–Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի շրջանակում առաջիկա օրերին Հայաստանում նախատեսվում է հատուկ ներկայացուցիչներ Ռուբեն Ռուբինյանի և Սերդար Քըլըչի հանդիպումը։ Այս մասին տեղեկացնում է ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Անի Բադալյանը։
Oragir.News-ի հետ զրույցում թյուրքագետ Հակոբ Չաքրյանն ասաց, թե ոչ ոք չէր կարող պատկերացնել, որ Հայաստանը և Ադրբեջանը նախաստորագրելու են համաձայնագիրը, բայց այն տեղի ունեցավ։
«Մինչ այժմ Ռուբինյան-Քըլըչ բանակցություններն էական արդյունք չեն տվել։ Միակ դրական քայլն այն էր, որ Թուրքիան որոշակիորեն բացեց սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների, մասնավորապես՝ դիվանագետների համար։ Սակայն պարզ չէր, թե ովքեր են այդ երկրները, և զգացվեց, թե մեզ, իբր, հաշմանդամի տեղ են դրել։ Ընդհանուր առմամբ՝ գործընթացն անվանվեց հարաբերությունների կարգավորում կամ նորմալացում, բայց իրական առաջընթաց գրանցված չէ»,- նշեց Չաքրյանը։
Նա ընդգծեց, որ այս անգամ գործընթացը, հնարավոր է՝ ավելի լրջորեն ձեռնարկվի, և դրա պատճառը ոչ այնքան Հայաստանի կամ Թուրքիայի նախաձեռնությունն է, որքան նոր աշխարհակարգի ձևավորումը։
«Արդեն երկու տարի խոսվում է նոր աշխարհակարգի մասին, այդ թվում՝ Լավրովի մակարդակով։ Այս համատեքստում պետք է դիտարկել նաև Հայաստան–Թուրքիա բանակցությունները։ Եթե նախկինում միջնորդությունը հիմնականում Մոսկվայի ձեռքում էր, ապա հիմա ավելի շատ ներգրավված են արևմտյան ուժերը։ Սա բացատրում է, թե ինչու Էրդողանը փորձում է չհակադրվել գործընթացին»,- ասաց Չաքրյանը։
Հակոբ Չաքրյան․ թյուրքագետ
Նա հավելեց, որ սահմանների բացման պայմանները պետք է լինեն այնպիսին, ինչպիսին բոլոր նորմալ երկրներում են։
«Թրամփի նախաձեռնությամբ ստորագրված փաստաթղթերում «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին հիշատակում չկա։ Դա կարևոր է, քանի որ ամերիկացիները վերահսկում են գործընթացը։ Եվ սա սահմանափակում է Մոսկվայի հնարավորությունները նոր պատերազմի սանձազերծման ուղղությամբ։ Ալիևն էլ դժգոհ չէ, նույնիսկ բավական գոհ է ընթացքից», – նկատեց Չաքրյանը։
Խոսելով տարածաշրջանային իրավիճակի մասին՝ թյուրքագետը նշեց, որ այն շարունակում է մնալ քաոսային։
«Սիրիան մասնատման եզրին է, Իրաքն արդեն գրեթե մասնատվել է, Իրանում նույնպես լուրջ խնդիրներ կան։ Տարածաշրջանի մեծ տերությունները հաճախ շահագրգռված են քաոսով, եթե նրանք կարողանան այն վերահսկել։ Հենց այս վերահսկողության հարցում է, որ այսօր Ռուսաստանը թուլացել է, իսկ ԱՄՆ-ն և ԵՄ–ն իրենց դիրքերն ամրապնդում են»,- ասաց նա։
Չաքրյանի կարծիքով՝ այս ամենի ֆոնին հայ-թուրքական գործընթացում առաջընթացի հավանականությունը նախորդ փուլերից մեծ է.
«Չեմ բացառում, որ այս անգամ սահմանների բացումը դառնա իրականություն։ Եթե դա տեղի ունենա, ապա պետք է դիտարկել ոչ թե որպես զուտ երկկողմ քայլ, այլ որպես գլոբալ վերաձևավորումների մի մաս»,- եզրափակեց նա։
Oragir.News-ի հետ զրույցում թյուրքագետ Հակոբ Չաքրյանն ասաց, թե ոչ ոք չէր կարող պատկերացնել, որ Հայաստանը և Ադրբեջանը նախաստորագրելու են համաձայնագիրը, բայց այն տեղի ունեցավ։
«Մինչ այժմ Ռուբինյան-Քըլըչ բանակցություններն էական արդյունք չեն տվել։ Միակ դրական քայլն այն էր, որ Թուրքիան որոշակիորեն բացեց սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների, մասնավորապես՝ դիվանագետների համար։ Սակայն պարզ չէր, թե ովքեր են այդ երկրները, և զգացվեց, թե մեզ, իբր, հաշմանդամի տեղ են դրել։ Ընդհանուր առմամբ՝ գործընթացն անվանվեց հարաբերությունների կարգավորում կամ նորմալացում, բայց իրական առաջընթաց գրանցված չէ»,- նշեց Չաքրյանը։
Նա ընդգծեց, որ այս անգամ գործընթացը, հնարավոր է՝ ավելի լրջորեն ձեռնարկվի, և դրա պատճառը ոչ այնքան Հայաստանի կամ Թուրքիայի նախաձեռնությունն է, որքան նոր աշխարհակարգի ձևավորումը։
«Արդեն երկու տարի խոսվում է նոր աշխարհակարգի մասին, այդ թվում՝ Լավրովի մակարդակով։ Այս համատեքստում պետք է դիտարկել նաև Հայաստան–Թուրքիա բանակցությունները։ Եթե նախկինում միջնորդությունը հիմնականում Մոսկվայի ձեռքում էր, ապա հիմա ավելի շատ ներգրավված են արևմտյան ուժերը։ Սա բացատրում է, թե ինչու Էրդողանը փորձում է չհակադրվել գործընթացին»,- ասաց Չաքրյանը։
Հակոբ Չաքրյան․ թյուրքագետ
Նա հավելեց, որ սահմանների բացման պայմանները պետք է լինեն այնպիսին, ինչպիսին բոլոր նորմալ երկրներում են։
«Թրամփի նախաձեռնությամբ ստորագրված փաստաթղթերում «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին հիշատակում չկա։ Դա կարևոր է, քանի որ ամերիկացիները վերահսկում են գործընթացը։ Եվ սա սահմանափակում է Մոսկվայի հնարավորությունները նոր պատերազմի սանձազերծման ուղղությամբ։ Ալիևն էլ դժգոհ չէ, նույնիսկ բավական գոհ է ընթացքից», – նկատեց Չաքրյանը։
Խոսելով տարածաշրջանային իրավիճակի մասին՝ թյուրքագետը նշեց, որ այն շարունակում է մնալ քաոսային։
«Սիրիան մասնատման եզրին է, Իրաքն արդեն գրեթե մասնատվել է, Իրանում նույնպես լուրջ խնդիրներ կան։ Տարածաշրջանի մեծ տերությունները հաճախ շահագրգռված են քաոսով, եթե նրանք կարողանան այն վերահսկել։ Հենց այս վերահսկողության հարցում է, որ այսօր Ռուսաստանը թուլացել է, իսկ ԱՄՆ-ն և ԵՄ–ն իրենց դիրքերն ամրապնդում են»,- ասաց նա։
Չաքրյանի կարծիքով՝ այս ամենի ֆոնին հայ-թուրքական գործընթացում առաջընթացի հավանականությունը նախորդ փուլերից մեծ է.
«Չեմ բացառում, որ այս անգամ սահմանների բացումը դառնա իրականություն։ Եթե դա տեղի ունենա, ապա պետք է դիտարկել ոչ թե որպես զուտ երկկողմ քայլ, այլ որպես գլոբալ վերաձևավորումների մի մաս»,- եզրափակեց նա։
Ամենից շատ դիտված
20:29 ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի հրամանով՝ դիրքապահ զինվորը իրեն ամրակցված մարտական զենքը պետք է կրի առանց փամփուշտատուփի
18:13 Ինչպես են տնօրենները դպրոցներում վերահսկելու սանհանգույցները
19:15 Մահացած 27–ամյա զինծառայող Հայկ Մովսիսյանը 2 երեխաների հայր էր, սպասում էին 3–րդ բալիկին. Սպուտնիկ Արմենիա
16:31 Լևոնի կինը փորձում էր երեխային բացատրել, որ հնարավոր է՝ Սպայդեր մենն է եկել․ երեխաները շփոթված էին
12:43 Արմավիրի մարզում մի գյուղ կա, որի նախկին անունն էր Քյոլանլու, իրա ներկա անունն է՝ Գրիբոյեդով
20:45 44-օրյայի մասնակից, 1-ին կարգի հաշմանդամ սպայի մորը տուգանել են անվճար երթևեկության քարտով տրանսպորտում իբրև չվճարելու համար
23:20 Պն նախարարն էլ, ԳՇ պետն էլ պետք է հրաժարական տան. հարցում
21:14 Երևանի կենտրոնում կառուցվող էլիտար շենքում աշխատակիցը 7-րդ հարկից ընկել է վերելակի հորանը. նրան փրկել չի հաջողվել
11:22 Փաշինյանին թվում է, որ իր հերսոտած ելույթներով ինքն իրեն մաքրելու է պատմության առաջ
19:48 ՀՀ-ն երբեք չի անդամակցի քրոնիկ հիվանդություններով տառապող ԵՄ-ին, բայց կփչացնի հարաբերությունները ՌԴ-ի հետ
Ձեզ գուցե հետաքրքրի
Կապ
սոց․ ցանցեր
Կայքում հրապարակված նյութերը պարտադիր չէ, որ արտահայտեն oragir.news-ի խմբագրության տեսակետը: