Տնտեսության լոկոմոտիվը շարունակում են մնալ նախկինների «հովանավորյալները»

ՀՀ պետեկամուտների կոմիտեն հրապարակել է 2021թ․ հունվար-դեկտեմբեր ամիսներին առաջին 1000 խոշոր հարկ վճարողների կողմից վճարված հարկերի ու վճարների մեծությունները։ Համաձայն հրապարակվածի հանրապետության առաջին 10 խոշոր հարկատուներն են՝ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը, «Գազպրոմ Արմենիան», «ՀՀ պաշտպանության նախարարության աշխատակազմը», «Գրանդ տոբակոն», «Գեոպրոմայնինգ գոլդը», «Ինտերնեյշնլ Մասիս տաբակը», «ՍիՓիԷս Օյլը», «ՄՏՍ-Հայաստան» ընկերությունը, «Ֆլեշը և «Թեղուտը»։ Սրանք բոլորը միասին վճարել են 287 մլրդ 218 մլն դրամի հարկ։ 2020թ․-ի առաջին 10 խոշոր հարկատուներն էին՝ «Գրանդ տոբակոն», «Գազպրոմ Արմենիան», Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը, «ՀՀ պաշտպանության նախարարության աշխատակազմը», «Գեոպրոմայնինգ գոլդը», «Ինտերնեյշնլ Մասիս տաբակը», «ՍիՓիԷս Օյլը», «Ֆլեշը», «Ֆիլիպ Մորիս Արմենիան», «Ջեյ Թի Այ Արմենիան»։ Սրանք միասին վճարել են 284 մլրդ 67 մլն հարկային ու այլ վճարներ։

2019թ․-ին, երբ կորոնավիրուս չկար ու տնտեսությունը ավելի ակտիվ էր, հանրապետության 10 խոշոր հարկատուներն էին «Գրանտ տոբակոն», Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը, «Գազպրոմ Արմենիան», «Ինտերնեյշնլ Մասիս տաբակը», «Ջեյ Թի Այ Արմենիան», «Ֆլեշը», «ՍիՓիԷս Օյլը», «Ֆիլիպ Մորիս Արմենիան», «Գեոպրոմայնինգ գոլդը», «Վեոն Արմենիան»։ Սրանց վճարած ընդհանուր հարկուտուրքերը կազմել է 257 մլրդ 366 մլն դրամ։ Փաստորեն 2020թ․-ին, երբ երկրի տնտեսությունը գահավիժում էր՝ պայմանավորված կորոնավիրուսով ու պատերազմով, առաջին տաս խոշոր հարկատուները գրեթե 17․3 մլրդ դրամով ավելի շատ հարկ են վճարել բյուջե, քան 2019թ․-ին, որն այս կառավարության տնտեսական գործունեության ամենահաջող տարին էր։ Ավելին, 2021թ․-ին, երբ տնտեսությունը սկսեց շնչել, լոկդաունային սահմանափակումները վերացան, նույն 10 խոշոր հարկատուները նախորդ տարվա համեմատությամբ ավելի են վճարել ընդամենը 3 մլրդ դրամ։ Ստացվում է, որ Հայաստանի ամենախոշոր 10 հարկատուները այս տարիների ընթացքում իրենց ավելի լավ են զգացել 2020թ․-ին՝ ճգնաժամի պայմաններում, որն անտրամաբանական է, բայց փաստ, և կարոտ է վերլուծության։

Հավելենք նաև, որ հինգ-վեց ընկերություններ, վերջին 10-15 տարիներին, գրեթե անփոփոխ առաջատար տասնյակում են՝ մեկ-երկուսը պարբերաբար հայտնվում ու դուրս են մղվում այդ տասնյակից, ևս մեկ-երկուսը բոլորովին նոր են, որոնցից մեկը նախկինում հարկատուների ցուցակում ընդհանրապես չի եղել։ Ստացվում է, որ «հեղափոխականների» կառավարման երրորդ-չորրորդ տարում տնտեսության լոկոմոտիվը շարունակում են մնալ նախկինների «հովանավորյալները»։