Ալիևը և Ադրբեջանի քաղաքական վերնախավը հանցագործի պիտակ են դնում ոչ միայն Հայաստանի, այլև ամբողջ հայ ժողովուրդի վրա

Մանվել Սարգսյանը գրում է.

Տարիներ շարունակ, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղություն հաստատելու իրենց մտադրությունները պաշտոնապես հայտարարելով, անձամբ Ադրբեջանի նախագահը և երկրի քաղաքական վերնախավի շատ անդամներ շարունակում են մեղադրել են Հայաստանին ծանր հանցագործությունների մեջ։ Հանցագործի պիտակ են դնում ոչ միայն Հայաստանին, այլև ամբողջ հայ ժողովուրդին։ Այս քարոզչությունը բխում է ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղը յուրացնելու ամբարտավանությունից, այլև հայ ժողովրդին անկախ պետություն ունենալու իրավունքից զրկելու նպատակից։

Անիմաստ է սա մանրամասն բացատրելը. նույնիսկ «ցանկացած գնով խաղաղություն» սկզբունքի կողմնակիցները Հայաստանում այժմ սկսում են լիովին հասկանալ Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից վարվող քաղաքականության էությունը։

Այնուամենայնիվ, փաստ է, որ Հայաստանի կառավարությունը կարծում է, որ Ադրբեջանի ղեկավարների հրապարակային հայտարարությունները ոչ մի կերպ կապված չեն վարվող քաղաքականության հետ մինչև խաղաղության համաձայնագրի կնքումը։ Այս գնահատականներին գործնական քաղաքական իմաստ չի տրվում։

Ավելի արմատական ​​լավատեսներ են Հայաստանի կառավարության քաղաքականության շատ կողմնակիցներ, որոնք արդարացնում են հայ ժողովրդի դեմ ուղղված մեղադրանքները, նույնիսկ ցինիկաբար հայ քաղաքացիների մեջ մեղքի զգացում են սերմանում։ Ավելին, արտահայտված այլ կարծիքներ վերագրվում են «հայ ժողովրդի և պետության թշնամիների» մեքենայություններին։ Այլ կերպ ասած՝ պնդւմ են, որ նրանք ցանկանում են շեղել Հայաստանին իր հարևանների հետ խաղաղության ճանապարհից։

Փաստորեն, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերություններում ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ Հայաստանի միջազգային մեկուսացման հեռանկարը սպառնում է զրկել Հայաստանին իր սեփական անվտանգության համար նվազագույն պայմաններ ապահովելու ցանկացած իրավունքից և հնարավորությունից։ Այն համատեքստում, երբ միջազգային կանոնները ավելի ու ավելի են կորցնում իրենց ազդեցությունը միջազգային հարաբերությունների վրա, միամիտ հույսերը, որ Ադրբեջանին թույլ չեն տա խեղդել հայկական պետությունը, թվում են չափազանց վտանգավոր։ Ադրբեջանը միշտ կգտնի իր դաշնակիցներին համոզելու իր ծրագրերը իրականացնելու ուղիներ։ Պարզապես ռացիոնալ կերպով գնահատելով ամեն ինչ, ինչ տեղի է ունենում, վնաս չի տա։

Խաղաղության պայմանագրի կնքման ճանապարհին Հայաստանի ղեկավարության կողմից թույլ տրված մի քանի կոպիտ սխալները թույլ տվեցին Ադրբեջանին 1991 թվականին անկախություն ձեռք բերած Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների ամբողջ պատմությունը ներկայացնել որպես վերջինիս տարածքային ամբողջականության դեմ ագրեսիայի և նրա տարածքի օկուպացիայի պատմություն։ Լեռնային Ղարաբաղի ճանաչումը որպես Ադրբեջանի մաս և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարումը հանգեցրին նրան, որ Ադրբեջանին տրվեց վերջին տասնամյակների իրադարձությունների համար իրավական փաստարկների ամբողջ զինանոցը։

Աշխարհի առջև Ադրբեջանի կողմից մեղադրանքների շարունակական լուռ ընդունումը, կարծես, լուռ համաձայնություն է այդ մեղադրանքների հետ։ Բայց միջազգային քաղաքականության մեջ մահացու մեղքի մեչ մեղադրանքները այդքան էլ անվնաս չեն։ Վաղը կներկայացվեն այնպիսի օրինագծեր, որոնցով խաղաղությունը կդառնա անօգուտ։ Ոչ մի հայ քաղաքացի պարզապես չի վճարի նման խաղաղության համար՝ հաշվի առնելով դրա անօգուտությունը։

Եվ կան բազմաթիվ փաստարկներ՝ հօգուտ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների ոչ այնքան վարդագույն զարգացման։ 2023 թվականին Ադրբեջանի նախարարների կաբինետը ստեղծեց պետական ​​հանձնաժողով՝ Հայաստանի «օկուպացիայի» հետևանքով Ադրբեջանին պատճառված վնասը գնահատելու համար։ Հանձնաժողովի գնահատականի համաձայն՝ Հայաստանի օկուպացիայի հետևանքով Ադրբեջանին պատճառված ընդհանուր վնասը կազմում է մոտավորապես 150 միլիարդ դոլար։

Նման մեղադրանքներ ներկայացնելու մտադրությունները Հայաստանին արդեն քննարկվում էին 2023 թվականին Արցախի ժողովրդի էթնիկ զտումներից հետո։ Ավելին, միջազգային վեճի առարկայի՝ Լեռնային Ղարաբաղի ոչնչացումը անմիջապես փոխարինվեց Սյունիքի, Սևանի և այլ տարածքների նկատմամբ պահանջներով։ Տարածքային և ժողովրդագրական ընդլայնումը անամոթաբար ներկայացվեց որպես ազգային ռազմավարություն։ Հայաստանում բոլորը լսում են սա... և հույս ունեն, որ «աշխարհը թույլ չի տա Ադրբեջանին զավթել մեր օրինական տարածքը»։

Բայց ժամանակը և քաղաքականությունը չեն հարցնում. եթե դուք խոստովանում եք ձեր մեղքը, ապա պետք է վճարեք հաշիվը։ Միակ հարցն այն է, թե ով է մեղավոր ինչի համար։ Եթե Հայաստանի իշխող կուսակցությունը կարծում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունն է մեղավոր, ապա թող վճարի ներկայացված հաշիվները։ Եվ թող մեղքի զգացումից տառապող առաջադեմ հայերը պատրաստվեն փորել իրենց գրպանները՝ առաջիկա փոխհատուցումների համար Հայաստանի պարտքերը մարելու համար։

Վաղը, իմ հաջորդ գրառման մեջ, ես այն հայ քաղաքացիներին, ովքեր պատրաստ չեն վճարել ուրիշի մեղքի համար, կներկայացնեմ այն ​​փաստարկները, որոնք մեր իշխանությունները այդքան համառորեն թաքցրել են նրանցից Հայաստանի Հանրապետության գոյության ողջ ընթացքում։ Փաստարկներ, որոնք կբացահայտեն փոխհատուցման իրական ստացողին։