Հայ առաջին հնչյունային ֆիլմը․ «Պեպո»

Հնչյունային կինոն 1930-ական թթ․ սկզբներին նոր-նոր հարթում էր իր ճամփան, մինչդեռ համր կինոն դժվարությամբ էր զիջում իր դիրքերը։ Կային մարդիկ, որոնք համոզված էին, որ կինոն պիտի համր մնա, և եթե խոսի, կփլվի, կաղավաղվի գեղագիտական հիմքը։

Համո Բեկնազարյանը կենտրոնացրել էր իր ողջ ուժերը և ի հեճուկս պահպանողական հայացք ունեցողների՝ ամեն ինչ անում էր հնչյունային ֆիլմ ունենալու համար։

Այն իրագործելու գաղափարին լծվել էին կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանը, նկարիչներ Արուտչյանը և Սաֆարյանը, բանաստեղծ Եղիշե Չարենցը, թատերական ռեժիսոր Արմեն Գուլակյանը, դերասաններ Հրաչյա Ներսիսյանը, Շուշանը, Ավետ Ավետիսյանը, Համբարձում Խաչանյանը, Դավիթ Մալյանը և ուրիշներ։



Նպատակ ունենալով հայ գրականության այդ հիանալի երկը ծանոթացնել այլազգիներին՝ որոշվեց «Պեպոն» նկարահանել հայերեն և ռուսերեն։ Ֆիլմի ստեղծագործական թիմը հաջողության հասավ։ «Պեպո» հնչյունային ֆիլմը նկարահանվեց Թիֆլիսում, ուր և ծավալվում էին Սունդուկյանի պիեսի գործողությունները։

Թե՛ բեմադրիչը՝ Համո Բեկնազարյանը և թե Պեպոյի դերակատար Հրաչյա Ներսիսյանը Պեպոյի կերպարում արտահայտել են ճշմարիտ ժողովրդական բնավորություն և մտածողություն, ներդաշնակ էին Պեպոյի հոգեբանությանն ու մտածողությանը չարեցյան երկի տողերը․ «Վա՜յ էն մարդուն, որ աշխարհում խալխի դատած հացն է ուտում»։

Արամ Խաչատրյանն առաջին անգամ էր կինոերաժշտութւոն գրում, բայց Համո Բեկնազարյանի բնութագրամամբ՝ Խաչատրյանի ստեղծած երաժշտությունն այնքան հարազատ էր ժողովրդական արվեստին, որ կարծես անգամ նրանցից ավելի հարուստ էր։

1935 թ․ հենց այս օրն է ցուցադրվել հայ իրականության մեջ առաջին հնչյունային ֆիլմը՝ «Պեպոն», որի հաջողությունը անկրկնելի է հայ ֆիլմարվեստի պատմության մեջ։