Աստղագետները պարզել են, թե ինչ տեսք է ունեցել երիտասարդ Արեգակը

Ամերիկացի աստղագետներն ուսումնասիրել են GM Aur երիտասարդ աստղի մակերևույթի տաք բծերի կառուցվածքը, որը գտնվում է Երկրից 450 միլիոն լուսային տարի հեռավորության վրա Կառավար համաստեղությունում՝ այդպիսով ավելի մոտենալով ըմբռնմանը այն բանի, թե ինչպես է ձևավորվել մեր Արեգակնային համակարգը, և ինչպիսի տեսք է ունեցել է արևը այդ նույն տարիքում: Այս մասին հոդվածը հրապարակվել է Nature ամսագրում:

Երիտասարդ աստղի ձևավորման ընթացքում այն ակտիվորեն կլանում է նրան շրջապատող նախամոլորակային սկավառակի փոշու և գազի մասնիկները: «Սա նույն գործընթացն է, որի միջով անցել է Արեգակը»,- ասում է հոդվածի հեղինակ Քեթրին Էսպայլաթը Բոստոնի համալսարանից: Երբ այս ակրեցիայի ընթացքում աստղի վրա ընկնող մասնիկները բախվում են նրա մակերևույթի հետ, այդ տեղերում առաջանում են տաք բծեր: Նրանց հայտնությունը կանխատեսող համակարգչային մոդելները հիմնված էին ալգորիթմների վրա, որոնց օգնությամբ հաջողվել է պարզել, թե աճող աստղերի մակերևույթի որ տեղերն են ուղղվում նախամոլորակային սկավառակներից մասնիկները: Նրանց շարժումը որոշվում է երիտասարդ աստղի մագնիսական դաշտերի կառուցվածքով:

Ժամանակակից աստղադիտակները դեռևս թույլ չեն տալիս նման հեռավոր աստղի մակերևույթը լուսանկարել բոլոր մանրամասներով, սակայն ռենտգենյան, ուլտրամանուշակագույն, ինֆրակարմիր և Hubble տիեզերական աստղադիտակներից տեսանելի տիրույթներից, Swift սարքից և Լաս Կամպանասի աստղադիտարանից ստացված տվյալները թույլ են տվել հաստատել ակրեցիայի մոդելների և տաք բծերի ի հայտ գալու ճշմարտացիությունը:

GM Aur աստղը ամբողջական պտույտ է կատարում մոտ մեկ շաբաթվա ընթացքում: Երկրից տեսանելի այս կամ այն բծերի պայծառության մակարդակը մեծանում և նվազում է այս ընթացքում, ինչը նույնիսկ հնարավորություն է տալիս որոշ ոչ միատարրություն բացահայտել առանձին բծերի ներսում՝ ցածր և բարձր ջերմաստիճանի դեպքում, և որոշել դրանց ձևը:

Վերջնարդյունքում նախամոլորակային սկավառակները ցրվում են՝ իրենցից հետո թողնելով աստղեր, մոլորակներ և աստղային համակարգը կազմող այլ տիեզերական օբյեկտներ: Այսպիսով, երիտասարդ աստղերի ուսումնասիրությունը, որոնք մեր Արեգակի հետ ունեն նման հատկություններ, դառնում է մեր սեփական մոլորակային համակարգի ծագումը հասկանալու բանալին: