Այն ամենն, ինչ կատարվում է աշխարհում, նախ եղել է գաղափար, միտք, երազանք, նպատակ։ «Արցախը կմնա հայկական, եթե բոլորիս ուղեղների մեջ այն մնա հայկական»,- հոկտեմբերի 7-ին լրագրողերի հետ զրույցում ասել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը։
Ինչպե՞ս ուղեղների մեջ պահել Արցախը հայկական։
Նիկոլ Փաշինյանի «Իրական Հայաստանում» Արցախը չկա։ Արցախից բռնի տեղահանված հայերի սոցիալական խնդիրներ կան, որոնց լուծման համար աջակցություն է խնդրում ԵՄ գործընկերներից։ Իսկ գրքաննության հայցեակարգի ընդունումից հետո պետական աջակցությունից կզրկվեն Արցախի մասին գրողը, երգողը, նկարողը։
Հետևապես՝ Արցախը մարդկանց ուղեղներում հայկական պահելը հնարավոր է քաղհասարակության, քաղաքական, գիտական և մշակութային համայնքների ջանքերով։
Կուսակցությունները կարող են հանրային երկխոսություն կազմակերպել, ներկայացնելով Արցախն ազատագրելու և Հայաստանին միացնելու, Արցախը հայկական պահելու իրենց ծրագրերը։ Կարող են նաև բանավեճեր կազմակերպել էապես տարբերվող ծրագրեր ներկայացնողների միջև։
Գիտնականները կարող են հետազոտություներ ներկայացնել, թե օբյեկտիվ, սուբյեկտիվ, ներքին, արտաքին, ժամանակային, աշխարհաքաղաքական ինչ գործոններ կարող են նպաստել Արցախը վերստին ազատագրելուն, Հայաստանին միացնելուն, Արցախը հայկական պահելուն։ Նրանց միջև ևս կարելի է բանավեճեր կազմակերպել, հնարավորություն ընձեռելով հանրամատչելի պարզաբանել իրենց գիտական վերլուծությունները։
Մեծ ազդեցությունը կարող են ունենալ հայկական Արցախի մասին արվեստի ստեղծագործությունները՝ երգերը, ֆիլմերը, նկարները և այլն։ Նրանց շնորհիվ Արցախը հայկական կմնա ոչ միայն ուղեղներում, այլև սրտերում։ Օրինակ՝ կարող են գրական, երաժշտական, թատերական մրցույթներ, մրցանակաբաշխություններ կազմակերպել հայկական Արցախի մասին, որոնց կարող են ներգրավել ոչ միայն հայ, այլև օտարազգի ստեղծագործողներին։
Ավելի մեծ ազդեցություն կունենան քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները, կազմակերպելով հասարակական ցույցեր Արցախ հայերի վերադարձի իրավունքի թեմայով։ Բնապահպանները կարող են Արցախին նվիրված ծառատունկներ կազմակերպել։ Իրավապաշտպաները արցախցիների գույքային իրավունքների պաշտպանության հայցեր կարող են ներկայացնել միջազգային ատյաններ և այլն։
Պարզ ասած՝ Արցախը ժողովրդի ուղեղում հայկական պահող 4 սյուներն են քաղաքական ուժերը, գիտնակաները, մշակույթի գործիչները, քաղհասարակության ակտիվը։ Նրանց համատեղ ջանքերով հնարավոր կլինի մի օր իրականում վերստին ազատագրել մեր Արցախը, միավորել Հայաստանին։ Եվ այն, ինչն այսօր երազանք է, վաղը կիրականանա։ Կարևորը՝ երազանքին չդավաճանելն է։
Թաթուլ Մկրտչյան