Գնում ենք դեպի ճգնաժամ․ արդյո՞ք պատրաստ ենք դիմակայել մարտահրավերներին․ Աղասի Թավադյան

Տնտեսագետ Աղասի Թավադյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրում է․

«Գնում ենք դեպի ճգնաժամ․․․

Ուզում եմ կիսվել մի քանի մտահոգիչ տնտեսական միտումների մասին։

2024թ․ առաջին եռամսյակի ՀՆԱ-ի 9.2% աճը առաջին հայացքից տպավորիչ է թվում, սակայն թվերի հետևում թաքնված է այլ պատկեր։

Այս աճի 4%-ը պայմանավորված է ոսկու վերաարտահանմամբ, որը սկսվել է դեռևս 2023թ․ նոյեմբերից և շարունակվել մինչև 2024թ․ մայիս։ Սա արհեստականորեն ուռճացրել է ՀՆԱ-ի և արտահանման ցուցանիշները։ Այս ոսկու տենդը ապահովել է կարճաժամկետ թանկարժեք էֆֆեկտ, որի մասին գրել եմ իմ կայքում։

Հետաքրքիր է, որ թանկարժեք քարերի և մետաղների վերաարտահանումը Ռուսաստանից դեպի ԱՄԷ և Մեծ Չինաստան կազմել է 2024 թվականի առաջին եռամսյակի դրությամբ Հայաստանի արտահանման 75%-ը, մինչդեռ մյուս հիմնական արտահանման ոլորտները, ներառյալ էլեկտրաէներգիան, անկում են գրանցել։

Այս ոսկու վերաարտահանումից ստացված հավելյալ արժեքի 4%-ը, որը վիճելի ճանապարհով վճարվել է պետական բյուջե, ապահովել է 2023թ․ 8.7% տնտեսական աճի մոտ 2%-ը, իսկ 2024թ․ առաջին եռամսյակում՝ 9.2% աճի 4%-ը։

Մտահոգիչ է, որ ոսկու վերաարտահանման «արտադրությունը» 4% նպաստում է ունեցել, առևտուրը՝ 3%, ֆինանսական ծառայությունները՝ 1.1%, մինչդեռ տնտեսության մնացած հատվածները -0.1% անկում են գրանցել։

Հարկ է նշել, որ 2022 թվականին ՀՆԱ-ի աճի հիմնական շարժիչ ուժը եղել է ուռճացված ֆինանսական հատվածը։ Այդ տարի Ռուսաստանից կապիտալի ներհոսքն աճեց 4.5 անգամ, իսկ բանկային համակարգի զուտ շահույթը՝ 3 անգամ։ Սակայն այժմ իրավիճակը փոխվել է․ ունենք կապիտալի արտահոսք և ներհոսքի կրճատում։

Մեկ այլ մտահոգիչ միտում է նկատվում ՏՏ ոլորտում, որը հռչակվել էր որպես ռազմավարական ուղղություն։ 2022 թվականից Ռուսաստանից ռելոկանտների ներհոսքով այն ապահովում էր ՀՆԱ աճի շոշափելի հատված։ Սակայն այժմ այս հատվածը աճ չի ապահովում, ավելին՝ առկա է ՏՏ մասնագետների արտահոսք։

Այս միտումները ցույց են տալիս, որ մեր տնտեսությունը կախված է ժամանակավոր և արհեստական գործոններից։ Կարևոր է մշակել երկարաժամկետ և կայուն զարգացման ռազմավարություններ։

Ի՞նչ եք կարծում, արդյո՞ք մենք պատրաստ ենք դիմակայել հնարավոր տնտեսական մարտահրավերներին»։