Մշակույթ
2 տարի առաջ - 21:42 08-07-2024
Քո «Մթնաձորում» թախիծ է ծորում․ այսօր Ակսել Բակունցի հիշատակի օրն է
1937թ. փետրվարի 22-ին՝ մռայլ մի երեկո, Ակսել Բակունցը բանտարկվեց։ Լուրը պայթեց ռումբի նման։ Շարունակությունը պարզ էր․ լավագույն դեպքում՝ աքսոր կամ անխուսափելին՝ գնդակահարություն։ Նորությունը թնդաց նաև գրողի հայրենի Գորիսում։
Սերո Խանզադյանն իր հուշերում պատմում է այդ օրերի մասին։
«Հայրս դրսից տագնապով եկավ տուն, փլվեց թախտին, ահուդողով ասաց.
– Ակսելին բռնե՜լ են...
-Գիտեմ, հայր,— ասացի ես։ — Լսեցի ռադիոյով:
– Տուններս քանդվե՜ց,— մղկտաց հայրս:— Ակսելի գրքերը թաքցրու: Քաղաքում տնետուն ընկած նրա գրքերը հավաքում վառում են:
Ապրում ենք Լենինի փողոցի 21 տանը: Մերից մի փոքր վերև է Ակսելենց տունը: Երեկոյան Ստեփան դային մտավ մեր տուն:
– Նիկոլայ, արաղ տուր:
Ոչ ոք ոչ մի բառ չասաց, կարծես սգատան մեջ ենք: Գնալուց առաջ Ստեփան դային հառաչեց:
– Երանի՜ թե տղաս չոբան լիներ, Նիկոլայ, տավարած լիներ: Տանը մնացած լիներ, որ էդ օրին չհասներ:
Նա գնաց: Նրա ծնկները ծալվում էին: Կարծես դիակ դուրս եկավ մեր տնից: Հանկարծ ճամփին չընկնի...»։
Բակունցի նախնական քննությունն ավարտված էր, սպասում էր: Նա մեղադրվում էր 11 հոգու հետ, որոնք իբր թե ունեցել են տեռորիստական խմբակ՝ Բերիայի և պետության մյուս ղեկավարների դեմ տեռոր իրականացնելու նպատակով։ Նրա վրա դրված է եղել մեղադրական 4 հոդված, որոնցից ամեն մեկը նախատեսում է մահապատիժ։
Մահապատիժը չուշացավ․ 1937 թ․ հենց այս օրը Ակսել Բակունցը գնդակահարվեց․․․
«Տաս-տասներկու տարեկան մի թմբլիկ, խոնարհ տղա է իջնում մեր փողոցն ի վար՝ դեպի դպրոց: Ակսել Բակունցի տղան է՝ Սևադան: Տատը՝ Բոխճի բիբին խանդաղատանքով նայում է նրա հետևից.
– Աստվա՜ծ, դու անփորձ պահես էս անհեր-անմեր մնացած բալիս:
Գիտեմ, Սևադայի մորը՝ Վառվառա Չիվիջյանին Երևանից աքսորել են... Ստեփան դային մեջքից երկտակվել է, ոչ խոսում է, ոչ հանդ գնում, սև քար՝ սև քարի վրա: Միայն երբեմն հառաչում է հորս մոտ.
– Ժամանակները բարի չեն, Նիկոլայ:
Այդ տարվա աշնանը ես հեռուներից տուն եկա: Հայրս չկար: Գնացի Ստեփան դայուն այցի:
– Հորդ էլ տարան, որդիս,— ցավով ասաց նա: Ժամանակները բարի չեն:
Մի տարի հետո, մի հինգ-վեց հարևանի հետ, Ստեփան դայու դագաղն ուսներիս տարանք գերեզմանատուն»,-պատմում է Սերո Խանզադյանը:
Սերո Խանզադյանն իր հուշերում պատմում է այդ օրերի մասին։
«Հայրս դրսից տագնապով եկավ տուն, փլվեց թախտին, ահուդողով ասաց.
– Ակսելին բռնե՜լ են...
-Գիտեմ, հայր,— ասացի ես։ — Լսեցի ռադիոյով:
– Տուններս քանդվե՜ց,— մղկտաց հայրս:— Ակսելի գրքերը թաքցրու: Քաղաքում տնետուն ընկած նրա գրքերը հավաքում վառում են:
Ապրում ենք Լենինի փողոցի 21 տանը: Մերից մի փոքր վերև է Ակսելենց տունը: Երեկոյան Ստեփան դային մտավ մեր տուն:
– Նիկոլայ, արաղ տուր:
Ոչ ոք ոչ մի բառ չասաց, կարծես սգատան մեջ ենք: Գնալուց առաջ Ստեփան դային հառաչեց:
– Երանի՜ թե տղաս չոբան լիներ, Նիկոլայ, տավարած լիներ: Տանը մնացած լիներ, որ էդ օրին չհասներ:
Նա գնաց: Նրա ծնկները ծալվում էին: Կարծես դիակ դուրս եկավ մեր տնից: Հանկարծ ճամփին չընկնի...»։
Բակունցի նախնական քննությունն ավարտված էր, սպասում էր: Նա մեղադրվում էր 11 հոգու հետ, որոնք իբր թե ունեցել են տեռորիստական խմբակ՝ Բերիայի և պետության մյուս ղեկավարների դեմ տեռոր իրականացնելու նպատակով։ Նրա վրա դրված է եղել մեղադրական 4 հոդված, որոնցից ամեն մեկը նախատեսում է մահապատիժ։
Մահապատիժը չուշացավ․ 1937 թ․ հենց այս օրը Ակսել Բակունցը գնդակահարվեց․․․
«Տաս-տասներկու տարեկան մի թմբլիկ, խոնարհ տղա է իջնում մեր փողոցն ի վար՝ դեպի դպրոց: Ակսել Բակունցի տղան է՝ Սևադան: Տատը՝ Բոխճի բիբին խանդաղատանքով նայում է նրա հետևից.
– Աստվա՜ծ, դու անփորձ պահես էս անհեր-անմեր մնացած բալիս:
Գիտեմ, Սևադայի մորը՝ Վառվառա Չիվիջյանին Երևանից աքսորել են... Ստեփան դային մեջքից երկտակվել է, ոչ խոսում է, ոչ հանդ գնում, սև քար՝ սև քարի վրա: Միայն երբեմն հառաչում է հորս մոտ.
– Ժամանակները բարի չեն, Նիկոլայ:
Այդ տարվա աշնանը ես հեռուներից տուն եկա: Հայրս չկար: Գնացի Ստեփան դայուն այցի:
– Հորդ էլ տարան, որդիս,— ցավով ասաց նա: Ժամանակները բարի չեն:
Մի տարի հետո, մի հինգ-վեց հարևանի հետ, Ստեփան դայու դագաղն ուսներիս տարանք գերեզմանատուն»,-պատմում է Սերո Խանզադյանը:
Ամենից շատ դիտված
20:41 Ճիշտ է կանգնել այն գործի կողքին, որի կողքին կանգնած է վարչապետը, և փորձել մեր համեստ ներդրումն ունենալ պետության շենացման գործում
13:00 Լատվիայում էլ խայտառակ եղանք. ով է թեյի սկանդալի պատասխանատուն
17:42 Ադրբեջանցի զինծառայողի հարձակման հետևանքով վիրավորված Անի Ավետիսյանը կրկին կվիրահատվի
13:26 Բլոգեր HayDalek-ը հեռանում է բլոգոլորտից․ «Շատ բարդ է ամեն անգամ ստանալ ատելության ալիքները»
20:46 Օնլայն համակարգի բացերը․ միայնակ կինը համարվել է «միջին ապահովված» և զրկվել նպաստից․ պարզաբանում
20:13 2020-ի հոկտեմբերի 19-ին Փաշինյանը փաստացի վառեց դեպի Արցախի ադրբեջանացում տանող «կանաչ լույսը». Շարմազանով
14:35 3-ամյա երեխան պատահմամբ խմել է պապիկի ճնշման դեղը և տեղափոխվել «Մուրացան» ԲԿ
18:39 «Քանաքեռցի Տույի» և ևս 4 անձի սպանության գործով մեղադրյալները դատապարտվել են ընդամենը 8,5 տարվա ազատազրկման. Փաստինֆո
18:59 Հայ բռնցքամարտիկը Թուրքիայում ջախջախել է թուրք մրցակցին
19:42 Բլոգեր Քրիստինան հայտնել է՝ պատրաստվում է հարսանիքի
Ձեզ գուցե հետաքրքրի
Կապ
սոց․ ցանցեր
Կայքում հրապարակված նյութերը պարտադիր չէ, որ արտահայտեն oragir.news-ի խմբագրության տեսակետը: