Կարո՞ղ է ՔՊ-ն պարտվել արտահերթ ընտրություններում

Նիկոլ Փաշինյանի ակնարկը Սահմանադրության ընդունման հարցում արտահերթ ընտրությունների անցկացման մասին փոթորիկ է առաջացրել քաղաքական համայնքում։ Ոմանք կարծիք են հայտնում, թե նույնիսկ եթե ՔՊ-ին հաջողվի սահմանադրական մեծամասնություն ստանալ արտահերթում, ապա դա դեռ չի նշանակում, որ Սահմանադրության հանրաքվեն կանցնի։ Ընտրությունների և Սահմանադրության վերաբերյալ ժողովրդի վերաբերմունքը տարբեր է։ Քաղաքական համայնքի մի մասի համար սկզբունքորեն ավելի կարևոր է անկախության հռչակագրին արվող հղումը, քան պատգամավորի մանդատ ունենալը։

Այնուամենայնիվ՝ քաղաքական համայնքը, կարծես, ընտրություններին պատրաստվելու նշաններ է ցույց տալիս, սակայն հաղթելու համար էական քայլեր չի անում։ Մասնավորապես՝ ընդդիմադիր ուժերը հունիսի 7-ի պարտությունից դասեր չեն քաղում, դիրքորոշում չեն փոխում, նույնիսկ պարտված առաջնորդներին չեն հեռացնում ու նոր դեմքեր բերում, որ մարդիկ նորերին տեսնելով՝ նոր հույսով լցվեն։

Կարո՞ղ է այս իրավիճակում ՔՊ-ն ավելի շատ քվեներ ստանալ, քան հունիսի 7-ին։

Ի տարբերություն ընդդիմության՝ ՔՊ-ն լավ է դիրքավորվում։ Մրցակիցներ է ճանաչում բացառապես ռուսամետ ուժերին, կարծես չնկատելով դաշտի այլ ուժերին։ Եվ այս ռուսամետներին էլ հանդիմանում է անկախության, ժողովրդավարության, խաղաղության դեմ գործելու մեջ, այս հիմքով էլ արդարացնում նրանց հետապնդումները։

Ներկայումս հետապնդվում են ընդդիմադիր 3 առաջնորդները։ Ռոբերտ Քոչարյանը և Գագիկ Ծառուկյանը կալանավորված են, Սամվել Կարապետյանը՝ տնային կալանքի տակ։ Սա առավելություն է տալիս ՔՊ-ին։ Եթե կալանավորվեն նաև ռուսամետ մյուս կուսակցությունների առաջնորդները, ապա հավանական է, որ ՔՊ-ն կհավաքի ավելի շատ քվե, քան հունիսի 7-ին։

Սակայն այս հաշվարկը կարող է և չարդարանալ։ Քաղաքական մրցակիցներին մեկուսացնելը դեռ չի նշանակում, որ նրանց ընտրազանգվածը կանցնի ՔՊ-ի կողմը։ Ընդհակառակը՝ նման գործելաոճը կարող է ավելի մեծացնել իշխանությունների նկատմամբ անվստահությունը և դժգոհությունը։ Ընտրողը կարող է չաջակցել որևէ ընդդիմադիր առաջնորդի, բայց դա դեռ չի նշանակում, որ կքվեարկի ՔՊ-ի օգտին։

ՔՊ-ի համար ամենամեծ ռիսկը ոչ այնքան ընդդիմադիր ուժերի առանձին առաջնորդներն են, որքան հասարակական տրամադրությունների փոփոխությունը։ Իշխանությունը կարող է վարչական ռեսուրսներ կիրառել, քաղաքական մրցակիցներին մեղադրանքներ առաջադրել, նրանց հնարավորությունները սահմանափակել, բայց չի կարող ամբողջությամբ վերահսկել մարդկանց մտածողությունն ու ընտրությունը։

Մյուս կողմից՝ ընդդիմության խնդիրը միայն այն չէ, որ նրա առաջնորդներից մի քանիսը կալանավորված են կամ տնային կալանքի տակ։ Հարցն այն է, թե ընդդիմությունն ի՞նչ է առաջարկում հասարակությանը, ինչո՞վ է տարբերվում գործող իշխանությունից և ի՞նչ երաշխիքներ է տալիս, որ իշխանության գալու դեպքում չի կրկնելու նախկին սխալները։ Եթե ընդդիմադիր ուժերը շարունակեն ապավինել միայն իշխանության հակավարկանիշին, ապա կարող են կրկին հայտնվել նույն իրավիճակում, ինչ հունիսի 7-ի ընտրություններից հետո։ Այսինքն՝ իշխանությունից դժգոհ լինելը դեռևս չի նշանակում, որ ընտրողը կքվեարկի ընդդիմության օգտին։

Կարճ ասած՝ ՔՊ-ի հաղթանակը հարցականի տակ կլինի նույնիսկ այն պարագայում, երբ ռուսամետ բոլոր կուսակցությունների առաջնորդները կալանավորվեն, և քաղաքական դաշտում չլինի մեծ ժողովրդականություն վայելող ժողովրդավար ուժ։ Իսկ եթե ընդդիմությունը նաև փոխի իր մոտեցումները, վերանայի իր մարտավարությունը և կարողանա նոր վստահություն ձևավորել, ապա ՔՊ-ն կարող է պարտվել և ընդդիմություն դառնալ։

Ուստի գլխավոր հարցը ոչ միայն այն է, թե ՔՊ-ն քանի քվե կարող է հավաքել արտահերթ ընտրություններում, այլև այն, թե արդյոք ընդդիմությունը կկարողանա՞ հասարակության դժգոհությունը վերածել իրական քաղաքական այլընտրանքի։ Եթե կարողանա, ապա ՔՊ-ի պարտությունը կդառնա ռեալ։


Թաթուլ Մկրտչյան