Շուշիի ազատագրումն ու անկումը. Հարսանիք լեռներում VS Գյոռբագյոռ 2020

2020 թվականի նոյեմբերի 8-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարեց, որ իր երկրի զինված ուժերին հաջողվել է գրավել Շուշի քաղաքը։ Սա շոկային նորություն էր հայ ժողովրդի համար, որին 43 օր շարունակ համոզմում էին, որ յուրային զինված ուժերը շուտով հաղթելու են, իսկ եթե նահաջում են, ապա այդ նահանջը գրում է տակտիկական բնույթ։

Հայկական պաշտոնական քարոզչությունն այդ օրը կտրականապես հերքում էր այդ տեղեկությունը, իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անգամ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության ստորագրումից ժամեր առաջ ֆեյսբուքահայությանը հայտնում էր, որ Շուշիի համար թեժ մարտերը շարունակվում են։ Նոյեմբերի 9-ին Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը օկուպացված Շուշիից առաջին տեսանյութը հրապարակվեց, որում ադրբեջանցի զինվորականներն իրենց գերագույն գլխավոր հրամանատարին զեկուցում էին քաղաքն այսպես կոչված «ազատագրելու մասին»։

Հատկանշական է, որ երբ ադրբեջանական զինված ուժերն արդեն Շուշիում էին հայկական քարոզչությունը՝ Արծրուն Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ ազդարարում էր թշնամու ունեցած ենթադրյալ ծանր կորուստների մասին, իսկ ռազմական գործողություններն անվանում Գյոռբագյոռ-2020։ Իրականում գյոռբագյոռ տեղի ունեցավ, սակայն, ցավոք սրտի ոչ թշնամու զինված ուժերի հետ։

Իսկապես Շուշիի նկատմամբ վերահսկողությունն կարևոր նշանակություն ուներ Արցախյան բոլոր պատերազմներում․ ինչպես 1992-ին այն շրջադարձային եղավ հայկական ուժերի հաջողություններում և ապագա հաղթանակում, այնպես էլ 2020-ին՝ Շուշիի գրավումից մեկ օր անց պատերազմն ավարտվեց Ադրբեջանի հաղթանակով։

Հիշեցնենք, որ հայկական ուժերը՝ Արկադի Տեր-Թադևոսյանի գլխավորությամբ, Շուշի քաղաքն ազատագրել էին 1992 թվականի մայիսի 9-ին, իսկ քաղաքի ազատագրման գործողությունն անվանվեց Հարսանիք լեռներում։ Ցավոք այսօր Շուշիի ազատագրման և առհասարակ Արցախի պետականության մասին ստիպված ենք խոսել անցյալ ժամանակով։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։
Դավիթ Գույումջյան