Free Armenian Hostagesը կոչ է անում Նոբելյան խաղաղության մրցանակի առաջադրողներին ուշադրության կենտրոնում պահել հայ պատանդներին

2026 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի վերջնաժամկետի՝ 2026 թվականի հունվարի 31-ի նախօրեին կապ է հաստատվել աշխարհի ավելի քան 300 հեղինակավոր անձանց հետ, ովքեր իրավունք ունեն առաջադրել Նոբելյան խաղաղության մրցանակի թեկնածուների։

Արշավը նրանց կոչ է արել օգտագործել իրենց բարոյական հեղինակությունը՝ վերահաստատելու միջազգային իրավունքի գերակայությունը և պատասխանատվությունը և առաջադրել միջազգային արդարադատությունը պաշտպան կազմակերպություններին, այդ թվում՝ Միջազգային քրեական դատարանին (ICC) և Արդարադատության միջազգային դատարանին (ICJ) աջակցելու միջոցով։

Նախաձեռնությունը մանրամասնում է, որ ի սկզբանե դիտարկվել է խրախուսել այն քաղաքական առաջնորդների առաջադրումները, ովքեր խաղաղ և օրինական միջոցներով կապահովեին պատանդների ազատ արձակումը, տեղահանված հայերի իրավունքները և նպաստել Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի վերականգնմանը։ Մտորումներից հետո կազմակերպիչները եզրակացրել են, որ ներկայումս ոչ մի անհատ չի համապատասխանում նման չափանիշների համար անհրաժեշտ բարոյական շեմին։

Փոխարենը, շարժումը որոշել է ընդգծել այն, ինչը բնութագրվում է որպես ավելի խորը և ավելի հրատապ ճգնաժամ՝ միջազգային իրավունքի նկատմամբ հարգանքի արագացող քայքայումը։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը վերջերս հայտարարել է. «Այսօրվա աշխարհում միջազգային իրավունք գոյություն չունի… Թող բոլորը մոռանան դրա մասին։ Կա ուժ, կա համագործակցություն, կա դաշինք, կա փոխադարձ աջակցություն»։

Շարժումը մերժում է այս տրամաբանությունը։ «Մենք հրաժարվում ենք ապրել համաշխարհային կարգում, որտեղ արդարությունը բանակցելի է, և անպատժելիությունը գերակշռում է», – ասել է արշավի ներկայացուցիչը։ «Ոչ միայն Հայաստանի, այլև բոլոր փոքր և խոցելի ազգերի համար աշխարհը շտապ կարիք ունի ավելի օրինական կարգի»։

Արշավը պնդում է, որ միջազգային իրավական ինստիտուտները որքան էլ կատարյալ չեն ու գտնվում են հսկայական քաղաքական ճնշման տակ և երբեմն ձախողվում են, այնուամենայնիվ մնում են մարդկության վերջին բարոյական պատնեշը՝ զանգվածային բռնության, էթնիկ զտումների և անպատժելիության դեմ։

«Միջազգային դատարանները թեպետ չունեն բանակներ, բայց դրանք ունեն լեգիտիմություն և այն խոստում, որ իշխանությունը, ի վերջո, պետք է պատասխան տա օրենքին», – հավելել է ներկայացուցիչը։

Կազմակերպիչները ընդգծում են, որ արշավի կոչը վերաբերում է ոչ միայն հայերին, այլև բազմաթիվ այլ ազգերին ու համայնքներին, որոնք կախված են միջազգային իրավական պաշտպանությունից։
2026 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի համար առաջադրումների ներկայացման վերջնաժամկետը 2026 թվականի հունվարի 31-ն է։

Առաջադրողների պատասխանների և արշավի զարգացումների վերաբերյալ լրացուցիչ հայտարարություններ են սպասվում առաջիկա շաբաթներին։
—
Free Armenian Hostages արշավը ներկայացնում է քաղաքացիական հասարակության լայն շարժում, որը աշխատում է 2020 թվականից ի վեր ադրբեջանական բանտերում անօրինական կերպով պահվող 19 հայ պատանդների ազատ արձակման համար՝ պատերազմից և Արղախից 120,000-ից ավելի հայերի բռնի տեղահանումից հետո։

Ըստ նախաձեռնության՝ բանտարկյալներին զրկած են արդար և թափանցիկ դատավարություններից, անկախ իրավաբանական խորհրդատվության հասանելիությունից և պահվում են այնպիսի պայմաններում, որոնք լուրջ մտահոգություններ են առաջացնում միջազգային իրավունքի տեսանկյունից։ Կազմակերպիչները շեշտում են, որ նրանց շարունակական բանտարկությունը ոչ միայն մարդասիրական ողբերգություն է, այլև միջազգային իրավական պարտավորությունների շարունակական խախտում։