Տխրությամբ ընկալեցի Մուրադ Հասրաթյանի կորուստը. նա հայ ճարտարապետության պատմության ու տեսության մասնագետ էր, հմուտ վերլուծաբան

Ճարտարապետ Արա Զարյանի ֆեյսբուքյան գրառումը.

Տխրությամբ ընկալեցի Մուրադ Հասրաթյանի կորուստը։ Իմ դասախոսն էլ է եղել, ԳԱ Արվեստի ինստիտուտում ասպիրանտուրայի տարիներին։ Հայ ճարտարապետության պատմության ու տեսության կարեվորագույն մասնագետ, հմուտ տեսաբան ու վերլուծաբան։

Ինձ համար Մուրադ Հասրաթյանը մեկ այլ կարեւոր դեր էլ է ունեցել որպես հայ ճարտարապետության հայ-իտալական համատեղ հետազոտությունների խմբի անբաժան մասնակից ու խորհրդատու։ Երբ 1963-ին ճարտարապետ Արմեն Զարյանը հետեւելով հորը` հայ անվանի բանաստեղծ ու գրող Կոստան Զարյանին, ընտանիքով Իտալիայից տեղափոխվում է Հայաստան, մի ստույգ ծրագիր ուներ, Հռոմում թողած իտալացի իր ընկերներին հրավիրել Հայաստան ու համատեղ ուսումնասիրել, հրապարակել ու տարածել Եվրոպայում քիչ ծանոթ հայ ճարտարապետությունը։

1966-ին Արմեն Զարյանի ջանքերի շնորհիվ ՀՍՍՀ ԳԱ Արվեստի ինստիտուտի հրավերով Հայաստան ժամանեց իտալացի հետազոտողների առաջին խումբը. Պաոլո Կունեո, Տոմազո Բրեչիա Ֆրատադոկին ու Մաուրիցիո Գուիդին։ Արմեն Զարյանը` որպես նախաձեռնող եւ Մուրադ Հասրաթյանը` ԳԱ Արվեստի ինստիտուտի ներկայացուցիչ, եղել են Հայաստանում իտալացիներին ուղեկցող մշտական համադրողները։

Երկար տարիներ տեւած այս գեղեցիկ համագործակցության շնորհիվ տեղի ունեցան Հայ արվեստին նվիրված հինգ միջազգային գիտաժողովներ, կազմակերպվեցին ցուցահանդեսներ, հրատարակվեցին «Հայ ճարտարապետության վավերագրեր» մատենաշարի 23 հատորներ, հոդվածներ, գրքեր։

Վերը նշված մասնագետների համատեղ աշխատանքի շնրհիվ 1988-ին Հռոմում հրատարակվեց «Հայկական ճարտարապետություն» երկհատոր գիրքը, որ ինձ համար մինչեւ այսօր հայ ճատրտարապետության ամենակարեւոր օտարալեզու հանրագիտարանն է։

Շնորհակալ եմ Մուրադ Հասրաթյանին այս կարեւոր համագործակցության համար։ Հիշատակդ պայծառ, սիրելի ճարտարապետ։