Վրաստանում բուհական կրթությունը դառնում է անվճար․ Հայաստանը կհետևի՞ հարևանի օրինակին

Վրաստանի պետական բուհերում ուսումը կդառնա անվճար, այդ թվում՝ մագիստրատուրայի մակարդակում։ «Բարձրագույն կրթության մասին» օրենքում փոփոխությունների փաթեթը Վրաստանի խորհրդարանին է ներկայացրել երկրի կրթության, գիտության և երիտասարդության փոխնախարար Զվիադ Գաբիսոնիան։

Թեմայի շուրջ Oragir.News-ը զրուցել է կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանի հետ։

Փորձագետը նշում է, որ Հայաստանում շատերը սխալմամբ կարծում են, թե բարձրագույն կրթության անվճար լինելը «անհնար» է․ իրականում աշխարհում ավելի շատ երկրներում է կրթությունը անվճար կամ սիմվոլիկ վճարով, քան՝ լիովին վճարովի։ Մխիթարյանը հիշեցնում է, որ աշխարհում գոյություն ունեն երկու հիմնական մոդել՝ եվրոպական և անգլոսաքսոնական։

«Անգլոսաքսոնական երկրներում՝ ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, ուսումը վճարովի է և շատ բարձր վճարներով, քանի որ այնտեղ բուհերն ապահովում են բարձր վարձատրվող աշխատանքներ, իսկ գործատուներն էլ երբեմն ֆինանսավորում են համալսարանները իրենց ապագա կադրերի համար։ Իսկ կոնտինենտալ Եվրոպայում՝ Գերմանիայում, Ֆրանսիայում և այլուր, կրթությունն, ըստ էության, անվճար է կամ գանձվում է շատ փոքր սիմվոլիկ վճար։ Այստեղ արդեն պետությունն է հանդիսանում կրթության հիմնական պատվիրատուն և բուհերից պահանջում է պատրաստել կադրեր երկրի տնտեսության կարիքների համար»,– ընդգծեց Մխիթարյանը։

Նրա խոսքով՝ անվճար կրթությունը հնարավորություն է տալիս նաև ամենացածր սոցիալական խավի երեխաներին ստանալ բարձրագույն կրթություն, ինչը բազմաթիվ երկրներում դարձել է զարգացման կարևոր ուղղություն։

Խոսելով անվճար համակարգին անցնելու հնարավոր հետևանքների մասին՝ փորձագետը նշում է, որ լայն հասանելիությունը ոչ թե կնվազեցնի, այլ կբարձրացնի կրթության որակը։

«Շատ գյուղական կամ սահմանամերձ համայնքների երեխաներ չեն դիմում բուհեր ոչ միայն ուսման բարձր վարձերի, այլև Երևանում ապրելու լրացուցիչ ծախսերի պատճառով։ Այդ երեխաների մի մասը իրականում բարձր առաջադիմությամբ է, բայց տեղը զբաղեցնում են ավելի ապահովված, սակայն ոչ միշտ լավ արդյունք ունեցող դիմորդները։ Հետևաբար, տարբեր սոցիալական խավերից դիմումների աճը կարող է բարձրացնել կրթության ընդհանուր մակարդակը»,– ասաց նա։

Ինչ վերաբերում է հարցին՝ Հայաստանը կարո՞ղ է հետևել Վրաստանի օրինակին, փորձագետը պատասխանեց, որ դրան հնարավոր է հասնել քայլ առ քայլ․

«Ես կառաջարկեի երկարաժամկետ հեռանկարում գնալ այդ ուղղությամբ, բայց միայն մանրամասն հաշվարկներից հետո։ Պետք է պարզել, թե ինչ ծախս կդառնա դա բյուջեի համար և որտեղից կարելի է ապահովել ֆինանսավորումը։ Խելամիտ լուծում կլինի անցումային փուլ նախատեսելը»,– նշեց Մխիթարյանը։

Նրա խոսքով՝ առաջին քայլը կարող է լինել ուսման վարձերի փոխհատուցումը ոչ թե անմիջապես պետական բյուջեից, այլ՝ ուսանողների համար 0% տոկոսադրույքով վարկավորման մեխանիզմի ներդրումը։