Դեն նետված պլաստիկե տոպրակները կարող են վերածվել հագուստի

Այն, ինչ այսօր հայտնվում է աղբամանում, վաղը կարող է դառնալ հագուստի, գործվածքների և այլ անհրաժեշտ արտադրանքների հումք։ Գերմանացի գիտնականները մշակել են նոր տեխնոլոգիա, որը թույլ է տալիս սովորական պլաստիկե տոպրակները վերածել նեյլոնի արտադրության համար անհրաժեշտ քիմիական միացությունների՝ առանց թանկարժեք կատալիզատորների և չափազանց բարձր ջերմաստիճանների։

Աշխարհում տարեկան շուրջ 400 միլիոն տոննա պլաստիկե թափոն է առաջանում։ Դրա զգալի մասը պոլիէթիլենային տոպրակներն ու փաթեթավորումներն են, որոնք հաճախ տարիներով մնում են շրջակա միջավայրում։ Սակայն Ռոստոկի Լայբնիցի անվան կատալիզի ինստիտուտի (LIKAT) քիմիկոսների նոր հետազոտությունը կարող է փոխել այդ թափոնների նկատմամբ մեր պատկերացումը։

Գիտնականներին հաջողվել է պոլիէթիլենը վերածել դիկարբոնաթթուների՝ միացությունների, որոնք օգտագործվում են նաև նեյլոնի արտադրության մեջ։ Ամենակարևորն այն է, որ գործընթացն իրականացվում է առավելագույնը 120°C ջերմաստիճանում և չի պահանջում լրացուցիչ կատալիզատորներ։

Մինչ այժմ պլաստիկի քիմիական վերամշակման տարածված եղանակներից մեկը պիրոլիզն էր։ Այն ենթադրում է պլաստիկի տաքացում մինչև 600°C՝ հետագայում որպես քիմիական հումք օգտագործվող յուղ ստանալու նպատակով։ Սակայն նման գործընթացը մեծ էներգիա է պահանջում և կարող է զգալի ածխածնային հետք թողնել։

Նոր մոտեցման հեղինակները՝ դոկտոր Էստեբան Մեխիայի գլխավորությամբ, ընտրել են այլ ճանապարհ։ Նրանք օգտագործել են նոսրացված ազոտական թթու և ջրածնի պերօքսիդ՝ պոլիէթիլենը քիմիական ճանապարհով քայքայելու և անհրաժեշտ միացություններ ստանալու համար։

Արդյունքում հնարավոր է դարձել պլաստիկի փոխակերպումն իրականացնել շատ ավելի մեղմ պայմաններում՝ առանց թանկարժեք մետաղների վրա հիմնված կատալիզատորների։

Հետազոտության ամենահետաքրքիր ուղղություններից մեկը նեյլոնի արտադրությունն է։ Դրա համար անհրաժեշտ է վեց ածխածնային ատոմ պարունակող դիկարբոնաթթու։

Գիտնականներն արդեն կարողացել են ստացվող միացությունների շրջանակը սահմանափակել չորսից տասը ածխածնային ատոմ պարունակող շղթաներով։ Հաջորդ քայլը ցանկալի վեցածխածնային միացության ստացման արդյունավետության բարձրացումն է։

Եթե հաջողվի հասնել անհրաժեշտ արդյունքին, պոլիէթիլենային թափոնները կարող են դառնալ նեյլոնի արտադրության համար օգտագործվող հումքի նոր աղբյուր։

Այսօր աշխարհում տարեկան արտադրվում է մոտ 8 միլիոն տոննա պոլիամիդ, որի արտադրությունը մեծապես կապված է նավթաքիմիական հումքի հետ։

Նոր տեխնոլոգիան կարող է հնարավորություն տալ արդյունաբերությանը միաժամանակ լուծել երկու խնդիր՝ նվազեցնել պլաստիկե թափոնների կուտակումը և ստանալ արժեքավոր քիմիական նյութեր՝ օգտագործելով արդեն գոյություն ունեցող աղբը։

Սակայն գիտնականները շեշտում են՝ սա դեռ արդյունաբերական պատրաստ լուծում չէ։ Առջևում են ռեակցիայի արդյունավետության բարձրացման, ստացվող նյութերի առանձնացման և տեխնոլոգիայի մասշտաբավորման աշխատանքները։

Եթե հետազոտությունը հաջողությամբ անցնի հաջորդ փուլերը, ապա ապագայի նեյլոնը կարող է արտադրվել ոչ միայն նավթից, այլև այն պլաստիկե տոպրակներից, որոնք այսօր մենք պարզապես դեն ենք նետում։