Ներքին 3 տարի առաջ - 14:51 24-04-2023

Ամենամեծ որբանոցը. Ալեքսանդրապոլի 25.000 երեխաները

1914-1931 թվականներին Ալեքսանդրապոլի գավառում խնամքի տակ է գտնվել ավելի քան 25.000 արևմտահայ որբ երեխա:

Հայոց Մեծ եղեռնի հետևանքներն ու ամբողջ ծանրությունն իր վրա կրեց նաև Ալեքսանդրապոլի գավառը, որը սահմանամերձ էր Թուրքիային։ Ալեքսանդրապոլում գործող ամենամեծ որբանոցը փրկություն դարձավ ցեղասպանությունից հրաշքով փրկված հազարավոր որբերի համար։

Ալեքպոլի իշխանությունները, հասարակական կազմակերպություններն ու եկեղեցին 4 տարի շարունակ սեփական ուժերով են աջակցել ու խնամել որբերին:

Որբերի խնամքի մեջ մեծ դեր են ունեցել ալեքպոլցի, այսպես ասած, սոլիդ կանայք, ովքեր որբանոցներ էին բացում, բնակարաններ վարձում ու որբերին արհեստներ սովորեցնում: Գևորգ 5-րդ կաթողիկոսը, տեսնելով կանանց այդ ակտիվ գործունեությունը, վերականգնում է հասարակական կյանքին նրանց մասնակցությունը, ինչը մինչ այդ արգելված էր:

Սկզբում մեծ էր ալեքպոլցիների ոգևորությունը որբերի խնամքի գործում, բայց հետո, երբ գնալով որբերի ու գաղթականների հոսքն ավելացավ, գավառի տնտեսական վիճակն էլ վատացավ, մարդկանց ոգևորությունն էլ մարեց:

Ըստ պատմական վկայությունների՝ թերևս դա էր պատճառը, որ երբ 1918 թվականին թուրքերը հարձակվեցին Ալեքսանդրապոլի վրա, մեծ խուճապ առաջացավ, և քաղաքի 45.000 բնակչից մոտ 40.000-ը հեռացավ Ալեքպոլից, մնաց ընդամենը 5000-ը, որոնք էլ տեղական իշխանությունը կազմեցին և փորձեցին կյանքը կանոնավոր հիմքերի վրա դնել: Բայց դա չստացվեց, ու Հայաստանի կառավարությունը 4 տարի անց՝ 1918 թվականին, ստիպված եղավ որբերի խնամքը հանձնել Ամերիկայի կառավարությանը:

Ամերիկան հավաքեց Հայաստանում սփռված բոլոր որբերին 1 հարկի տակ՝ Ալեքսանդրապոլում:

Ըստ պատմական վկայությունների՝ փաստաթղթերի ու վկայությունների համաձայն՝ ամերիկացիները որբերին հավաքել են Ալեքպոլի ռուսական զորանոցներում՝ Կազաչի պոստ, Սևերսկի և Պոլիգոնի, որոնք ռուս զինվորները լքել էին Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո: Կազաչի պոստ և Սևերսկի որբանոցներում տեղավորված էին աղջիկները, իսկ Պոլիգոններում տղաները:

Շենքը, որտեղ ավելի քան 1 դար առաջ ցեղասպանությունից փրկված որբերն են ապրել, հիմա ռուսական սպաներին որպես կացարան է ծառայում և Գյումրիի քաղաքապետարանը այդ փաստը հավաստող ցուցանակ է փակցրել շենքի ճակատին:

1931 թվականին Ամերիկան դադարեցրեց իր մարդասիրական առաքելությունը Ալեքպոլում: Հիմնական պատճառն այն էր, որ Ամերիկան ցանկանում էր որբերին կրթել ամերիկյան առաջադեմ, իսկ խորհրդային Հայաստանը՝ բոլշևիզմի գաղափարներով:

Շատ պատմաբաններ ասում են, որ այդ տարիներին որբանոցում ապաստանած գեղեցիկ ու անթերի տեսք ունեցող որբերին Ամերիկա էին տանում ու անվերադարձ: Թերևս դա էր պատճառը, որ շատ երեխաներ իրենց քույրերին ու եղբայրներին կորցրել են և նրանց մասին որևէ լուր չունեն։

Ամենից շատ դիտված

12:00 Ի՞նչ կասի Պուտինը Փաշինյանին առաջիկա հանդիպումներում
18:45 Դու գող ես, գողի «աբսլուգ» ես, դու արջ քորող ես, դու դամաշնիկ բռնող ես. Փաշինյանը՝ Մեսրոպ Մանուկյանին
15:30 Հարսանիքից դուրս էին եկել ծխախոտ գնելու. 17-ամյա վարորդը լուրջ վնասվածքներ չի ստացել. նոր մանրամասներ Գավառի ողբերգական վթարից
13:08 ԹՐԻՓՓ-ի մուտքի և ելքի հատվածները գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում, հիմնական տեխնիկական պարամետրերը պետք է համաձայնեցվեն Բաքվի հետ. Բայրամով
16:41 Ծնվել է 44-օրյա պատերազմում զոհված Գրիգոր Գևորգյանի կրտսեր եղբայրը՝ փոքրիկ Գրիգորը
23:10 Նախնական տեղեկություններով՝ զինծառայողը կրակել է իր գլխին. Factor TV
18:38 36-ամյա տղամարդը ծայրահեղ ծանր վիճակով տեղափոխվել է «Գյումրի» ԲԿ. նրան մարմնական վնասվածքներ է պատճառել հարազատ եղբայրը
19:14 Խաղաղություն լինելու է, մեռնեք էլ՝ լինելու է․ Արարատ Միրզոյանը՝ ընդդիմությանը
12:12 Գառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել
21:19 Բուլդոզերով ա ուզում լինի, սամալյոտով ա ուզում լինի, Ալիևի Սահմանադրությունը չի անցնելու. Նարեկ Կարապետյան

Ձեզ գուցե հետաքրքրի